مق= 583;مه

هويت در اصل امر انفعالي است . توجه به خود در رابطه و با توجه به ديگران و از خلال آنها معنا مي‏ياب= 83;. خود بودن يعن= 610; ديگري نبودن. با ديگران تفاوت داشتن = 608; در عين پيوند وي ا حتي آميختگي، جدايي و بركناري را نگه داشتن. اين دريافت متعلق به انس= 575;ن اجتماعي است. از طرفي ديگر توجه به هويت نيز امري انفعالي است = 608; نگراني هويت داشتن امر منفي است. ملت‏هايي كه در معرض خطرن= 583; ناچار نگران هويت خود هستند ملت‏هاي نير= 08;مند اگر به اين موضوع توجه كنند براي حف= 592; برتري سياسي = 608; اقصتادي خودشان است. مسئله‏اي كه = 575;ز اوايل مشروطيت برا= 10; روشنفكران مطرح شده بود توجه به خود در برابر غرب و چگونگي رفت= 575;ر آن روز به روز شدت مي‏يافت. هجوم سياسي، اقتصادي، فرهنگي غرب د= 585; ما به صورت غربزدگي مطر= 81; مي‏شد كه به وسيله آل احم= 583; و ... به آن پرداخته شده است.اما اگر به گذشته برگرديم مي‏بينيم ور= 08;د اسلام به ايران يك هوي= 578; جديدي را برا= 610; ايرانيان فراهم آورد ك= 607; در پيوند با عالم بالا بو= 583; پس هويت را از دو بعد مي‏توان نگا= 07; كرد: 1. آگاهي به خود با توجه به وجود ديگران كه جا= 605;عه‏شناسانه مي‏باشد. 2. هويت آدمي در رابطه با عال= 605; بالا و خدا كه هستي‏شناسا = 6;ه مي‏باشد.

در زمينه جامعه‏شناس= 5;نه در برابر اقوام هم هوي= 578; ما به عنوان مردمي متفاو= 78; و داراي هويت خود باقي مانده‏ايم. ا= 586; نظر تاريخي، ايراني و مسلمان و از نظر اجتماعي مسلمان و اير= 575;ني بسته به اينك= 607; از چه زاويه‏اي نگاه كنيم يك= 610; مقدم و يكي موثر است. (مسكوب، 1304: صص 29-24)

اين جهان وضعيتي است ك= 607; ظارهي اغوگر دارد زيرا به نظر مي‏رسد همه آدم‏ها مثل هم شده‏اند. ابزارها و امكانات ماد= 10; زندگي همه جا به وسيله ماشين‏آلات صنعتي و فن‏آوري فرا= 07;م و برآوردن نيازها آسانتر شده اما تناقض غا= 610;ي است كه تنها كساني و تنها اقوامي در ان= 610; جهان به ظاهر همسان نقش تصميم‏گيري = 08; بازيگري دارند كه مي‏دانند ”كه“ هستند و از كجا آمده‏= 575;ند و به كجا مي‏خواهند بروند (رجايي= 548; 1382: 12)

آيا ايرانيان از اين خصايص برخوردارند. مي‏دانند ”كه“ هستند؟ = 608; كجا مي‏خواهند بروند؟ ناگف= 78;ه پيداست كه ايرانيان ملتي هستند ك= 607; از ميراثي بسيار غني برخوردارند. از سوي ديگر به نظر مي‏رس= 583; نسل جوان امروز ايران= 10; قصد دارد در جهان جديد نقشي فعال ايفا كند. اما براي ايفاي اين نقش بايد نست به اين ميراث غني آگ= 575;ه باشد و بداند كه كيست و چه تعريفي از خو= 583; دارد (همان: 13) فهم از هويت چارچوبي است پويا كه بيشت= 585; ”شكلي از آگاهي“ (داوري، 1357: 29) به خورد جامعه ب= 607; فرهنگ به تاريخ و به آينده را الق= 575; مي‏كند. كه اين چارچوب د= 585; حال تحول است و به علت اينكه ايرانيان هم اكنون چنين تعريف پوياي= 10; از خود ندارن= 583; دلالت بر شرايط انحطا= 91;ي دارد كه در اثر آن بي‏اعتقادي = 08; رياكاري حاك= 05; شده است.

ضرورت بح= 579; هويت

در بين نظراتي كه در مورد هويت ارائه شده اس= 578; مي‏توان به اين موارد اشاره كرد كه برخي هويت را مقوله‏اي انتزاعي مي‏دانند و معتقدند كه ن= 605;ي‏توان آنرا به صورت عيني و تجربه‏پذير مطرح كرد. بعضي ديگر مث= 604; پسا تجدديان نيز معتقدند = 607;مه هويت‏ها در آخرين حليل نوعي شالوده‏ساز¡= 0; است يا برخي ديگر مي‏گويند بح= 79; هويت باعث تف= 585;قه يان گروههاي خودي و ديگرا= 606; مي‏شود. اما ب&#= 1593;ضي ديگر بحث هوي= 578; را مهم، ضرور= 610; مي‏دانند چو= 06; معتقدند نه تنها در ايفا= 610; نقش بلكه از مقدمات انسا= 06; بودن است (رجايي. 1382: 40).

فرهنگ رجايي در كتاب مشكله‏ي هوي= 78; ايرانيان ام= 85;وز خود ؟ بحث هويت را از دو نظر بيان مي‏كند يكي اينكه تك تك افراد احساس اعتماد به نف= 587; مي‏كنند و دو= 605; اينكه جامعه = 608; گروه جهت و هدف خود را مش&#= 1582;ص مي‏بيند. هوي= 578; محصول خودشناسي فردي و گروهي است و انسان و جامعه‏اي كه از خود تعريف و برداشت كلي ندارد عملاً واحدي از هم گسيخته نامنسجم و از خودبيگانه است و به ناچا&#= 1585; همواره خودش را با سنجه‏ا= 610; خارج از خود ارزيابي مي‏كند. داشت= 606; اعتماد به نف= 587; و جهت كلي جمع&#= 1610; در كنار شراي= 591; مادي و ذهني به توليد تمد= 606; مي‏انجامد ك= 07; در آن تك تك افراد به آن احساس تعلق دارند و به ايفاي نقش خو= 583; مي‏پردازند اما در قرن حاضر در مورد جايگاه هويت در ميان ايرانيان با واقعيت نه چندان خوشايندي مو= 75;جه مي‏شويم. بيش از دو سده است كه ايرانيان = 576;ه جاي پويايي و توليد تمندي دچار بحران هستند. در واقع ايران ب= 607; جاي اينكه ميدان پرهيجان برا= 10; توليد، سازندگي، ابتكار شود ب= 607; سرزميني ممل= 08; از بي‏حميتي= 48; رياكاري، توطئه، نخبهR= 07;كشي، شورش، جنگ، انقلاب، توليد زمينه ناامن پناه‏گيري مغزها به بيگانگان تبديل شده اس= 578;. (همان: 42)

پرسش اساسي كه من در اين مقاله به دنبال آن هست= 605; اين است كه آيا جلال آل احمد در كتاب خود تجدد را به عنوان يك هويت در نظر مي‏گيرد عنص= 85; روشنفكري به عنوان يكي از مسايل تجدد ر= 575; چگونه مي‏بينيد؟ =

ويژگي‏ه= 75;ي زمانه انتشا= 85; و نگارش كتاب

از مهم‏ترين ويژگي شرايط= 10; كه جلال در آن، اين كتاب را تاليف كرد= 607; است سخت‏گير= 10; حكومت نسبت ب= 607; روشنفكران مي‏باشد. وجو= 583; سانسور حبس، تبعيد، يا سكوت اجباري = 576;اعث شده است كه اين قشر مهم جامعه رو به پژمردگي و انحطاط كشيد= 07; شود. از طرفي ديگر نيز حكو= 605;ت با ايجاد بدبيني روحانيون نسبت به روشنفكران عرصه را براي فعاليت آنها تنگ‏تر كرده است.

جلال با مشاهده جامع= 07; دريافته بود كه روشنفكري محصول اختصاصي دنياي غرب اس= 578; كه وارد ايرا= 606; شده روشنفكران ايراني در محيط‏هاي فر= 06;گي و قصر و پل تربيت شده كه با سنن و آداب حاكم بر توده‏هاي مردم وجه مشترك كمي دارند يا هيچ &#= 1608;جه مشتركي ندارند و در واقع رفتار جوامع مدرن ر= 575; تقليد مي‏كنند. (آل احمد، 1348: 248)

از ديگر مشخصه‏هاي دوره زندگي جلال، ساختن پادگان‏هاي بزرگ ارتش بوده كه حكوم= 578; را از مردم و مردم را از حكومت جدا مي‏كرده و ارتش‏ها به مكانيزم جدا = 608; بريده از خلق= 610; مبدل مي‏شون= 83; كه ديگر حتي زبان ديگري دارند و اين مشخصه را فقط مخصوص جامعه ما نمي‏داند. (آل احمد، 1348: 244)

زندگي‏ن= 75;مه جلال آل احمد و انگيزه‏ها= 10; نوشتن كتاب

جلال آل احمد در سال 1302 در خانوده روحاني به دن= 610;ا آمد. دبستان را كه به پايان رساند= 48; پدرش ديگر اجازه درس خواندن را به او نداد و او ناچار به سمت بازار كار رفت، تا اينك= 607; پنهاني در كلاس‏هاي دارالفنون ثبت نام كرد. روزها به كار سيم‏كشي برق = 608; ساعت‏سازي مغشول بود و شب ها درس مي‏خواند. در سالهاي آخر دبيرستان با حزب توده آشن= 575; شد و با دوستان و همفكرانش به برگزاري ميتينگ‏ها و = 580;لساتي در اين زمينه پرداخت با درآمدي كه از كار بدست آورده بود، دبيرستان را به پايان رسا= 606;د و وارد دانشكده ادبيات شد. دانشگاه را ك= 607; به پايان رساند، به شغ= 604; معلمي مشغول شد در اين زمان به طور جدي وارد حزب توده شد و از يك عضو ساده به عضويت كميته حزبي تهران رسيد و نماينده كنگره شد در اين مدت در مجله‏هاي زيادي قلم مي‏زد. در سال 41 كتاب معروف غرب‏زدگي را به رشته تحري= 585; درآورد كه نقطه عطفي در نوشته‏هاي و= 10; به شمار مي‏آيد. جلال نويسنده‏اي است كه در اكثر زمينه‏هاي ادبيات به نو= 588;تن پرداخت. نخستين مجموعه داستان خود ب= 607; نام ”ديد و بازديد“ را د= 585; همين دوران منتشر كرده ب= 608;د.

او كه تأثيري گسترده بر جريان روشفكري دوران خود داشت، به جز نوشتن داستا= 06; به نگارش مقالات اجتماعي، پژوهش‏هاي مردم‏شناسي = 48; سفرنامه‏ها = 8; ترجمه‏هاي متعددي نيز پرداخت. شايد مهم‏ترين ويژگي ادبي آ= 604; احمد نثر او ب&#= 1608;د، نثري فشرده و موجز و در عين حال عصبي و پر&#= 1582;اشگر. از جلال نوشت= 606; و گفتن بسي سخت و دشوار ا&#= 1587;ت، چرا كه وي رسولي توفند= 07; و كوشنده و مبارز بود نويسنده‏اي كه هرگز از طعن و لعن‏ها سنگر مبارزه را خالي نكرد و به خاطر عشق به اصالت انس= 575;ن و فرهنگ رقم زد. (سايت <= span dir=3DLTR style=3D'font-size:10.0pt;line-height:140%;font-family:Tahoma;mso= -bidi-language: FA'>google تاريخ مراجع= 07; : 9/8/85)

جلال آل احمد را بايد نويسنده‏اي دانست كه هم ر&#= 1575;ست‏ها و هم چپ‏ها براي مدت طولاني به او ارجاع مي‏دادند. به عبارتي جلال آل احمد اولي= 606; نماد روشنفكري در ايران بود. مادي كه بعده= 575; خودش به شكل خودشكفانه آ= 06; را ويران كرد و در كتاب ”در خدمت و خيانت روشنفكران“ انتقادهاي بنياديني نسبت به جريا= 606; روشنفكري در ايران مطرح نمود. تا قبل از جلال زبان روشنفكري معلق و دور از ذهن بود، به ر&#= 1575;حتي نمي‏شود با روشنفكري ارتباط برقرار كرد و هميشه روشنفكر حاشيه امنيت= 10; داشت كه با تح&#= 1602;ير جامعه و تفسي= 585; الگوهاي غربي، اين حاشيه امنيت را گسترش مي‏داد تنها كسي كه قبل از جلال جرات ورزيد و جريا= 606; روشنفكري در ايران را كه آن موقع به نام منورالفكر خوانده مي‏شوند، نق= 83; كرد، صادق هدايت بود.

لحن آل احمد به گونه‏اي است كه به رغم انتقاداتي ك= 07; بعد از مرگش به او وارد مي‏شود ولي د= 585; زمان حيات او بسيار تأثيرگذار و جدي است لحن انتقادي و نيش‏دار نسب= 78; به رشونفكرا= 06; اما ساده و بي&#= 8207;تكلف نسبت به جريا= 606; عادي زندگي جلال سعي مي‏= 603;ند توصيف درخشاني از وضعيت اجتماعي آن موقع ايران ن= 588;ان دهد. جلال معترض، بي‏عملي است . بي‏عملي برآ= 05;ده از غرب‏زدگي. (سايت، google، تاريخ مراجع= 07; 9/8/85)

او همانگونه كه در مقدمه كتاب خود مطر= 581; كرده انگيزهR= 07;اش را از نوشتن اين كتاب ”مشخص كردن ت= 593;ريف روشنفكري به عنوان يك درج= 607; اجتماعي و .. و نشا = 6; دادن وضع روشنفكران د= 85; تقابل با مذهب، حكومت = 608; حتي استعمارR= 20; مي‏داند. هم چنين تجدد را به عنوان يكي از عناصر هويتي ايرانيان مي‏داند و به نوع افراطي آ= 606; يعني غربزدگ= 10; و از خودبيگانگي اشاره مي‏كن= 83; و اميدوار است كه بتواند جواب سئوالهايي ك= 07; در مقدمه كتا= 576; خود آورده را پاسخ دهد و طرح‏كننده سئوال‏هاي ديگر در اين زمينه باشد.

ويژگي‏ه= 75;ي كتاب

كتاب ”در خدمت و خيانت روشنفكران“ نوشته‏ي جلا= 04; آل احمد كه در شهريور سال 1348 منتشر شده به تعبير خود جلال جلد سوم يك رساله‏ي واحد است رسا= 604;ه‏اي در خويشتن‏شناž= 7;ي تاريخ و فرهن= 711; ايراني رساله‏اي كه سه مقاله ديگ= 585; جلد نخست آن بود و غرب‏زدگي جل= 83; دومش و اين كت&#= 1575;ب جلد سوم مولف اين كتاب را سه بار باز نويسي كرده و هربار كه آنر= 575; تكثير نموده به معرض نقاد= 610; و قضاوت صاحب‏نظران¡= 0; قرار داده كه به اصابت و صلابت نظرشا= 06; اعتقادي داشته و از راه اعتنا به همين نظرات بوده كه طرح صد و چند صفحه در چهارصد و سي و دو صفحه تأليف شده است.

آل احمد در اين كتاب كوشيده تا براساس آخري= 06; آموخته‏هاي خود، كه در اثر مطالعات پردامنه به دست آورده بو= 583; و نيز بر پايه تجربياتي كه در سايه برخورد با واقعت‏ها كس= 76; كرده بود. معيارهاي اصيل روشنفكري را بدست دهد و چه&#= 1585;ه روشنفكر واقعي را از روشنفكر قلابي متماي= 86; نمايد.

او در اين اثž= 5; استثنايي خويش، روحانيت مبارز و در راس آنان حضر= 578; آيت‏الله خميني را مي‏ستايد و روشنفكر متجدد را به همكاري با اي= 606; گروه مبارزي كه بيش از حد نيروي ديگر ا= 586; پشتيباني توده ملت برخوردار اس= 78; فرا مي‏خوان= 83;. اما روشنفكر= 10; كه او نشان مي‏دهد در قالب‏هايي ك= 07; براي روشنفك= 85; درست كرده بو= 583; نمي‏گنجيد و طبيعي است كه چنين اثري، د= 585; ايران، اجاز= 07; طبع نمي‏نمايد و كدام دليل بر خواندني بود= 06; چنين اثر بزرگي از اين بالاتر ك= 607; با نشر آن به شدت مخالفت كرده است؟=

اين كتاب در 7 فصل نوشته شد= 607; است كه عبارتند از:

فصل اول: روشنفكر چيست؟ كيست؟

فصل دوم: روشنفكر خود= 10; است يا بيگانه؟

فصل سوم: زادگاههاي روشنفكري<= /p>

فصل چهارم: روشنفكران سنتي: نظاميا= 606; و روحانيون=

فصل پنجم: روشنفكر ايراني كجاست؟

فصل ششم: نمو = 6;ه‏هاي اخير روشنفكري<= /p>

فصل هفتم: روشنفكر و امروزه روز=

بحث اصلي

جلال آل احمد كتاب خود را با تعريف روشنفكري از نظر غرب و از ديد خود آغاز مي‏كند. روشنفكر ترج= 05;ه‏اي از منورالفكري دوره مشروطه مي‏باشد. زماني كه مرد= 605; براي ناميدن چنين آدم‏ها فكلي، مستفرنگ متجدد به كار مي‏بردند. اگ= 585; غرب دوره خود (قرن 18) را قرن ر= 08;شنايي ناميد به خاط= 585; اين بود كه دنياي تاريك = 602;رون وسطي اروپا زير سلطه تحج= 585; مسيحيان قرا= 85; داشت و آنها اين دوره را گذرانده بودند. از نظر &= #1594;رب از خواص روشنفكري، آزادانديشي = 08; آزادفكري اس= 78; كه در مقابل سلطه مسيحيت كاتوليك توجيه شده بود. او در همين قسمت او= 604; كتاب روشنفك= 85;ي را از عناصر تجدد مي‏دان= 83; و معتقد است كه” روشنفكر ترجمه‏ي منورالفكري دوره مشروطه = 575;ست و مردم براي ناميدن چنين افرادي اصطلاح فكلي= 48; مستفرنگ، متجدد را به كار مي‏بردند“. (آل احمد، 1348: 23)

بعد از اين خواص روشنفك= 85;ي از نظر غرب بيان شده است. ”در واقع روشنفكر يعن= 10; هر آدمي كه حدودي قدرت تفكر دارد و اين بستگي به دنياي ذهني هركس يا تجربه‏اي كه از دنياي خار= 580; گرفته دارد و زمينه اين قدرت تفكر در مدرسه به افراد داده مي‏شود. (همان: = 26)

بنابراين جلال از مدرس= 607; به عنوان يكي از زادگاه‏هاي روشنفكري نا= 05; يم‏برد كه مي‏توان آنر= 75; از عناصر دنياي تجدد دانست.

در قسمت دوم اين فصل جلال با مطرح كردن مشكلات روشنفكري در ايران چه در تعريف و چه در عمل اين موضو= 593; را بهتر موشكافي مي‏كند و دلايل گنگي و مبهم بودن تجدد و روشنفكري در ايران را برر= 587;ي مي‏كند ”روش&= #1606;فكر كسي است كه فارغ از تعبد و تعصب و دور از فرمانبري كار فكري مي‏كند به منظور حل مشك= 604; اجتماعي نه منفعت مادي و اين در صورتي است كه انتخا= 576; مشاغل آزاد باشد اما در ايران چون هن= 608;ز جامعه سنتي است انقلاب مشاغل در كار نست بلكه ارث= 610; بودن آن مطرح است. (همان: 42)

اولين مشكل روشنفكري در ايران تربيت آنها در محيط= 207;هاي فرنگي و بعد وارد كردن آنها در اجتم= 575;عات سنتي كه گرفتار استعمارند ك= 07; نتيجه آن فرا= 585; مغزها، رها شدن مردم به حال خود و جانشين عوام= 04; استعماري شد= 06; روشنفكران است.

هم چنين جدا كردن مدرسه‏هاي امروزي از مد= 575;رس طلبگي و سنتي را به عنوان سنگ تفرقه بي= 606; روشنفكران امروزي و محي= 591; سنتي مي‏دان= 83;. با توجه به مشخصات روشنفكري از نظر عوام نيز مي‏توان به تعريفي كه مردم ايران ا= 586; تجدد داشتند را پي برد. ”اž= 6; نظر عوام مشخصه روشنفكري يك= 10; بيگانه بودن نسبت به ميحط بومي و سنتي است و ديگري جهان‏بيني علمي داشتن است“ (همان: 84)<= /b>

هم چنين فرنگي مآبي، بي‏ديني يا تظاهر به آن و درس‏خواندگ¡= 0; نيز از ويژگي‏هاي روشنفكران ا= 05;روزي به حساب آمده است. با تعاريفي كه ا= 586; روشنفكري ارائه شد جلا= 604; معتقد است روشنفكري مح= 89;ول اختصاص دنيا= 10; غرب است. از نگاهي ديگر ”= روشنفكر محصول اختصاصي جامعه‏اي اس= 78; كه در آن به سر مي‏برد و از آن برخاسته است پس براي تعيين روشنفكر خود= 10; بايد به تعيي= 606; حدود مشخصات = 575;جتماعي ايران پرداخ= 78;.

فرق اصلي روشنفكر ايراني و غرب= 610; در اين است كه روشنفكر غرب= 10; در حوزه متروپل با دستي باز جها= 606;‏بيني علمي و ازادا= 606;ديشي دارد ولي روشنفكر ايراني در حوزه نيمه مستعمراتي بدون سهمي از دنياي آزادانديشي قرار دارد كه ورود تكنولوژي انديشه‏ها و اعتقادات سنتي را بي‏اعتبار مي‏كند و استعمار هم مواد خام و هم اخلاق و مذهب محيط‏هاي مستعمراتي ر= 75; ويران مي‏كن= 83;.

با توجه به ارزيابي صور= 78; گرفته در مور= 583; طبقات اجتماعي ايران كه 75 درص= د مردم روستانشين مي‏باشند و طبقه خرده مالكي كه در حال شكل‏گير= 10; است و هر روز به شهر وابست= 607;‏تر مي‏شود و شهرنشين‏ها¡= 0; خرده پايي را به وجود مي‏آورد كه ب= 607; ست فساد و سرگرداني كشيده مي‏شو= 06;د در شهر هم درآمد نفت در اختيار بازرگانان و سرمايه‏دار= 5;ن قرار مي‏گير= 83; كه همپاله استعمارگرا = 6; مي‏باشند. روشنفكران ب= 07; دو دسته تقسي= 605; مي‏شوند:

”1. مشاغل روشنفكري به نفع حكومت‏ه= 75; (حداقل روشنف= 603;ري) 2. عده معدودي روشنفكر كه كمر به خدمت ط&#= 1576;قه محروم بسته‏اند. (روشنفكر خوري)“. (همان: 89)

با توجه به اين‏ها دسته‏بندي مشاغل روشنفكري در ايران عبارت= 06;د از:

1. نويسندگانš= 8; هنرمندان، متخصصان (خلق‏كنندگا= 06; فرهنگ كه در مركز دايره هستند)

2. استادان ، منتقدان، قضات (تطبيق‏كنند= 11;ان فرهنگ و قانو= 606; و علم بر اشخاص و موسسات)

3. طبيبان، مهندسان و محققان&= nbsp;           &nbs= p;          4. آموزگاران و = 605;نشيان اداري

5. گويندگان و اجراكنندگا = 6; برنامه‏هاي راديويي و .. ناشران و روزنامه‏نو¡= 0;سان و هنرنگاران

جلال اولين روشنفكر تاريخ ايران را گئومات مغ معرفي مي‏كرده و ماني، مزدك و بعد از اسلام &#= 1607;م سلمان فارسي= 48; اباذر غفاري = 608; خلفاي راشد ب= 607; جز عثمان را روشنفكران اسلامي قلمداد كرده است. از نظر جلال كار روشنفكر شبي= 07; پيامبري است. به عقيده او روشنفكر داراي سه ويژگي بازگشته از دين رايج زما= 606; خود، حمل پيا= 605; و ايجاز كلام مي‏باشد. در اين ميان از نظر او اولين دسته روشنفكران شهيدان هستن= 83; كه بر ويژگي اول تكيه دارند. در هيم راستا آل احم= 583; افرادي چون سهروردي و صو= 585; اسرافيل را ا= 586; روشنفكران گروه اول مي داند. در كتاب او انديشمند= 75;ني چون فردوسي، ناصرخسرو، خيام، خاقان= 10;، نظامي و در دوره جديد هم دهخدا و نيما داراي ويژگي سوم يعني ايجاز كلام هستند. هم چنين خاندان برمكي، خواج= 07; نظام الملك، اميركبير و مصدق داراي ويژگي حمل پيام بوده‏اند. جلال تمام روشنفكران ر= 75; بومي مي‏دانست. از نظر او روشنف= 603;ران غيربومي وابسته و غرب زده بودند.

جلال در ادامه بحث خو= 583; به تعريف روشنفكري ام= 85;وزي مي‏پردازد. ”= طبقه واقعاً انقلابي و هميشه انقلابي. مبا= 585;زي براي نياز ذهني كه در شا&#= 1585;يط مختلف اقتصادي به قصد برقراري حكومت عدل قي= 575;م مي‏كند و پيش مي‏رود، گرچ= 07; برخاسته از ط= 576;قه است، اما متعلق به هيچ طبقه‏اي نيست“. (فاطمي&#= 1548; 1347: صص 24-22)

در اينجا مي‏توان به اين موضوع پرداخت كه مق= 583;مات ظهور روشنفكري به معني امروزي بعد از اولين تماس‏ها با فرنگ فراهم مي‏شود و به خصوص در زمان عباس ميرزا.

زادگاه‏هاي روشنفكري عبارت است از: ”1. اشرافيت اواسط تا اواخر دوره قاجار كه به ف&#= 1585;نگ فستادن شاگ= 85;دان به طور رسمي آغاز مي‏شودR= 20;. (همان: 198). 2. روحانيت دو نكته‏اي كه د= 585; اينجا به آن‏= 607;ا پرداخته مي‏شود يكي اينكه ”روحا&= #1606;يت آمادگي‏هاي بومي براي تربيت روشنفكران ف= 85;اهم مي‏كند و دوم اينكه چرا روشنفكران اشرافيت در تعراض با روشنفكران روحانيت قرا= 85; مي‏گيرند“. (همان، 208) با وجود تعارض روشنفكران روحاني و اشرافي هردو همدستي عجيب= 10; در گذر به سوي دنياي نيهليسم دار= 06;د. اشرافيت با خدمتكاري حكومت و خارج شدن از حوزه تاثير روشنفكري و ر= 608;حانيت با وضع گرفتن‏هاي تعصب‏آميز و خارج شدن اجباري از گردش زمانه بدتر اينكه روشنفكر روح= 75;ني در اغلب موضع‏گيري‏ = 7;اي خود نوعي كمك &#= 1603;ننده به غربزدگي است.

3. مالكيت ارض= 10; و حشم‏داري ايلات كه نمايندگان مجلس و سران ايلات بعد از فتح تهران در حكومت سهمي داشتند.

4. شهرنشيني تازه با ارقا= 605; حرفه‏هاي مختلف ”قلمر&= #1608; بسار محدود امال ايق‏ترين زادگاههاي روشنفكري است“. (همان: 213) در جايي ديگر آل احمد دو نهضت اصلي روشنفكري را بيان مي‏كند. 1. عرفان و تصوف و حوزه ارتدا= 583; و روشنفكري ، قيام در مقاب= 604; شرع، از سناي= 610; تا جلال‏الدين رومي)

2. نهضت باطنينان اسماعيلي (قيام در مقابل مراجع قدرت عرف) كه از اين دو نهضت يكي قيا= 605; درونگر است و تسلادهنده و مراقبت‏كننž= 3;ه و ديگري برون= 207;گرا كه بر سلامت محيطي كه مرد انديشمند با= 10;د داشته باشد نظارت مي‏كن= 83; بنابراين اي= 06; دو نهضت روشنفكري در ساختن تفكر ايراني و تار= 610;خ اسلامي ايرا= 06; جزء موثرترين‏ه= 5; مي‏باشند و د= 585; به وجود آورد= 606; تاريخ و فكر و شخصيت ايران= 10; سهم زيادي داشته‏اند.=

دو عنصر مهمي كه به عنوان روشنفكران سنتي در جامع= 607; جديد ايران مطرح هستند نظاميان و روحانيون مي‏باشند. يا= 606; دو گروه به خطار اينكه هردو در حوزه تعبد و فرمان= 576;ري عمل مي‏كنند = 608; در تحليل آخر حافظان وضع موجودند. ”رو= حاني به معني حافظ سنت و حافظ وضع موجودي ا= 587;ت كه نظامي حراست آنرا تعهد كرده است“. (همان: 236)

اما دو اختلاف بين نظامي و روحاني وجود دارد. 1. نظامي جيره‏خوار حكومت است ول= 610; روحاني جيره‏خوار مردم نظامي د= 585; سراسر تاريخ تابع حكومت‏ها بوده ولي روح= 575;ني نبوده و به خاطر ارتباط با عالم غيب و دعوي جانشين شدن امامان معصوم گاهي د= 585; مقابل حكومتR= 07;ها ايستاده هرچند كه آخرين تحليل نه تنها حافظ وضع موجود بلكه حافظ سنت‏هاي كهن نيز هست.

2. روز به روز از تاثير روحانيون در زندگي مردم ك= 575;سته مي‏شود در حالي كه تاثي= 585; نظاميان به خ= 575;طر حضورشان در كادر رهبري و ساير حوزه‏ه= 75; بيشتر مي‏شو= 83;. (همان:‏240)

پس مي‏توان گفت از نتايج ورود تجدد به ايران همين كاهش تاثير روحانيون و اختلاف آنها با نظاميان مي‏باشد كه جلال در كتاب خود مفصل به آن پرداخته ا= 587;ت.

وجود روحنيت روشنفكر از د= 608; بعد قابل بررسي است از بعد مثبت اينكه روحانيت موانع سنت اس= 578; و به اعتبار دفاع از سنت حتي به وضع موجود رضايت نمي‏دهد و نوعي قدرت مقاوم است. در مقابل هجوم استعمار پس سدي است در مقابل غربزد= 11;ي روشنفكران و تبعيت بي‏چو= 06; وچراي حكومتR= 07;ها از غرب و از استعمارش ام= 75; از بعد منفي اينكه ”تعبد روحانيت را دچار بيشن بسته‏اي كرد= 07; كه در مقابل دنياي مدرن و جديد احساس درماندگي ميR= 07;كند“. (همان: 25)

اين نكته نيز حائز اهميت است كه روشنفكران د= 85; مقابل روحانيت چه م= 608;ضع‏گيري داشته‏اند؟ قسمت عمده متن‏ها در مخ= 575;لفت با روحانيت است و روشنفكران معتقدند روح= 75;نيت با وجود ادعا= 610; در مقابل حكومت بودنش به خاطر تحجر= 610; كه دارد گاهي ابزار كار حكومتها مي شود از دوره كودتا به بعد هم روشنفكري = 608; هم روحانيت ب= 607; عنوان دو عنص= 585; مهم اجتماعي از معركه خار= 580; مي‏شوند.

به جاي روشنفكري بازي‏هاي گوناگوني مث= 04; زرتشتي بازي= 48; فردوسي بازي= 48; كسروي بازي نشست و به جاي روحانيت غربزدگي (عصر افراطي تجدد) و جاي خالي اين دو را نظاميان پر كردند. مردم هم بي‏سواد و مذهبي بودند = 608; هم از روشنفكران و روحانيت بريده ” در اينجا راديو با پشتوانه حكومت نظامي وارد ميدان شده و با ايجاد سانسو= 85; روشنفكر ايراني را به انحطاط كشان= 83; و با تشويق غربزدگي و موضع‏گيري د= 85; مقابل مذهب بدبيني روحانيت نسب= 78; به روشنفكري = 585;ا افزوده كرده است و از طرفي نيز با سخت‏گيري به روحانيت دست او را از امور جامعه كوتاه كرده تا حدي كه روحانيت تنها دشمن خو= 583; را روشنفكر مي‏بيند“. (همان: 404)

جلال مشخصات واحد روشنفكران د= 85; جامعه ايران = 585;ا چنين بيان مي‏كند: 1. وارث بدآموزي‏ها¡= 0; صدر مشروطه‏= 75;ند يعني وارث آموزش‏هاي روشنفكران متروپل 2. با مسائل بومي خود اشنا نيستند. 3. در مح= ;يطي به سر مي‏برن= 583; كه در آن از دموكراسي خبري نيست. 4. هن= ;وز يك آدم بي‏ريشه و طفيلي هستند. 5. ايده آل‏هاي روشنفكري را فراموش كرده‏اند و ا= 586; نظر اجتماعي بي‏خاصيت شده‏اند.6. در جستجوي روزگار بهتر هستند در حال= 610; كه در جرأت عمل ندارند و مي‏ترسند. 7. مشخصات روحي خود را به حكو&#= 1605;ت تزريق مي‏كردند. 8. اغلب از ديكتاتوري ب= 10;زاند. 9. محصول يك كارخانه نيستند و به اين دلايل اس= 578; كه آل احمد به آينده روشنفكري در ايران و جدي شدن موضع‏گيري‏ž= 8;ان در مقابل استعمار خوشR= 07;بين مي‏باشند.=

در فصلي ديگر جلال دو مشكل پيش پاي روشنفكر را بررسي مي‏كن= 83; يكي مشكل بي‏سوادي و ديگري زبان تركيب از نظر او تكفير و مرتد خواندن روشنفكران توسط روحاني= 78; سانسور حكومت، رادي= 08; و مطبوعات باعث شده كه ر&#= 1608;شنفكر واقعي ما رابطه‏اش را با خلق بريده و تنها دلخوشي‏اش افزوده شدن تعداد مدارس = 608; .. مي‏باشد و كسي خريدار حرفشان نمي‏باشد. چو= 606; مردم تحمل خريد متاعر وشنفكري را ندارند و هم اينكه مشكل بي‏سوادي در جامعه‏ي ما وجود دارد كه 1. مبارزه با بي‏سوادي نه تنها خرج فراوان دارد بلكه وقت فراوان هم لازم دارد. 2. اگر به فرض هم، همه‏ي مردم ما با سواد شوند از نظر مادي نمي= 207;توانند كتاب تهيه كنند و‏آنرا استفاده كنن= 83; بنابراين روشنفكر ايراني تبيي= 06; كننده نوع استفاده از ابزارهاي تبليغاتي مي‏باشد و مسئوليت بزرگي دارد و ملاك خدمت و خيانت او در مملكتي مثل ايران در رفتار ايشان است. از طرف ديگر اكثر روشنفكران جامعه‏ي ما، زبان تركي دارند و از طرفي مجبورن= 83; زبان فارسي ر= 575; به كار ببرند كه از حوزه زبان مادري‏شان خارج است و نوعي تحميل ك= 607; اين خود باعث سرخوردگي روشنفكران مي‏شود.

نتيجه‏گ= 10;ري

نتيجه‏گيري جلال از كتاب آسمان همه جاهاي غربزد= 07; يكرنگ است به رنگ بي‏اعتباري روشنفكراني كه نه در محيط بومي و براي حل مسايل بوم= 610; بلكه در ميحط متروپل يا به معيارهاي آن = 608; براي تطبيق م= 581;يط‏هاي بومي و مسائل آن با محيط‏هاي متروپل و مسائل آن به تربيت شده‏اند. زمان = 0;ن رسيده كه روشنفكر ايراني ببين= 83; و دريابد كه ح&#= 1587;اب او با روشنفك= 585; غربي جداست.

در آخر جلال دو راه اصلي پيش روي روشنفكر قرا= 85; مي‏دهد: 1. به غربزدگي خاتمه دهد و به جايش با محيط بومي و م&#= 1587;ائل آن آشنا شود و مشكلات آنرا بر كند. 2. كار غž= 5;بزدگي را به پايان رساند يعني رضايت دادن ب= 607; تطبيق كامل محيط بومي با ملاك‏هاي اخلاقي و سيا= 587;ي و اجتماعي متروپل (همان: 4= 32)

جلال آل احمد در اين كتاب خود سعي كرده است تجدد را از ابعاد مختلف بررسي كند اما عنصر= 610; را كه به طور مشخص به آن پرداخته و پيرامون آن م= 575;نور داده است روشنفكري مي‏باشد. عنصري كه محص= 608;ل تجدد و آشناي= 610; با دنياي غرب است. اينكه اي&#= 1585;انيان چگونه با روشنفكري برخورد كردن= 83;. من در كتاب هويت ايراني = 608; زبان فارسي شاهرخ مسكوب به اين نكته در مورد جلال برخوردم كه گ= 601;تگوهاي جلال در مورد تجدد و نوع افراطي آن يع= 606;ي غربزدگي سطح= 10; و شتابزده و ناشي از تعصب‏هاي سياسي بوده و از پشت عينك ايدئولوژي‏ = 7;ايي بود كه ناچار نتيجه را از پيش معين مي‏كرد البت= 07; نبايد فرامو= 88; كرد كه شرايط سيساي زمان و وجود سانسور = 608; ...در سطحي نگه داشتن تفكر سيساي و بحث‏هاي از اين نوع بي‏اثر نبود= 07; است.

نقد ديگري كه به اين كتاب وارد است شاي= 583; اين باشد كه جلال در كتاب خود به مساله روشنفكر خود= 10; و غيرخودي مي‏پردازد البته روشنفكري را به تاريخ قبل از اسلام ربط مي‏دهد و در حالي كه روشنفكري جديد است لذا نوعي دوگانگ= 10; را در اين كتاب مشاهده مي‏كنيم.

از نظر آل احمد درمان وضعيت اشوب زده ايراني د= 585; انديشه فكر كراواتي‏ها¡= 0;ي نيست كه به هر نوع مي‏خواه= 06;د فرهنگ بومي ر= 575; تحقير كنند بلكه د= 585; نوعي خودياب= 10; است جلال مي‏دانست كه = 570;نچه دائماً تحت ع= 606;وان فرهنگ باستاني او پيش از اسلام ايرانيان تب= 04;يغ مي‏شود، در جامعه فعلي محلي از اعرا= 576; ندارد. به عبارت ديگر ا= 608; به اين نكته پي برده بود كه به جز عاوين و اسام= 610; باقي مانده ا= 586; قبل از اسلام كه آن هم به مدد كتاب‏ها= 10; تاريخي غربي (&#= 1605;ثل تاريخ هرودو= 78;) برجاي مانده است، نمي‏تو= 75;ند زمينه مناسب= 10; براي بازگو كردن واقعيتR= 07;هاي فرسنگي ما باشد. آل احمد از آن رو به فر&= #1607;نگ بومي و سنتي رو مي‏آورد ك= 607; به اين نكته پ&#= 1610; مي‏برد كه ماهيت ديني و كلاسيك سنت د= 585; ايران قابل تفكيك از زندگي افراد نيست. درواقع جلال با زبان ساده و بي تكلفش مي‏خواهد ما= 07;يت عريان زندگي طبقات پايين را به تصوير كشد زندگي كه در دل خود جدا از تفاسير فك= 604; كراواتي‏ها كه دائماً به آن خرده مي‏گيرند ، ب= 607; پيش مي‏رود. جلال مي‏خواهد بگويد جريان روشنفكري در ايران بايد ب= 575; توده آشتي كند. چرا كه بايد از زبان آنها سخن بگويد و بتواند مرز هستي‏شناسا = 6;ه ايران را برا= 610; همگان و از جمله خود اير= 575;نيان مشخص كند.

به نظر من جلال در كتاب خود به نقد روشنفكري كه وارد ايران شده مي‏پردازد و آنرا در تضاد با هويت سنتي مي‏داند او برتري را به هويت سنتي مي= 207;دهد. از نظر او روشنفكري يك عنصر غربي اس= 578; كه وارد كشور ما شده و مطابق با شرايط جامعه ما نمي‏باشد = 608; تقليد از روشنفكري غر= 76; براي ساختن هويت جديد در جامعه معاصر با ساختارها= 10; اجتماعي و فرهنگي و ... اير= ;ان سازگاري ندارد و اين مسئله باعث مي‏شود مردم در گرفتن هويتي جديد د= 585; كنار هويت بومي و سنتي خود دچار نوع= 610; دوگانگي شون= 83;.

منابع=

1.      آل احمد، جلا= 604; (1348) ، در خدمت و خيانت روشنفكران = ، تهران: انتشارات طلوع

2.      مسكوب، شاهر= 82; (1304)، هويت ايراني و زبا= 606; فارسي ، تهران، نشر پژوهش فرزان روز.

3.      رجايي، فرهن= 11; (1382)، مشكله‏ي هويت ايرانيان امروز: ايفاي نقش در عصر يك تمدن و چند فرهنگ، ته= 585;ان: نشر ني.

مق= 583;مه

ضرورت بح= 579; هويت

ويژگي‏ه= 75;ي زمانه انتشا= 85; و نگارش كتاب

زندگي‏ن= 75;مه جلال آل احمد و انگيزه‏ها= 10; نوشتن كتاب

ويژگي‏ه= 75;ي كتاب

بحث اصلي

نتيجه‏گ= 10;ري

منابع=

ويژگي‏ه= 75;ي زمانه انتشا= 85; و نگارش كتاب

زندگي‏ن= 75;مه جلال آل احمد و انگيزه‏ها= 10; نوشتن كتاب

ويژگي‏ه= 75;ي كتاب

نتيجه‏گ= 10;ري