working paper-nesar

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>دانشکده علوم اجتماع= 40; دانشگاه تهران

<= b>

نقد و بررسی کتاب: تاریخ مذكر، رساله‏ای پی= 85;امون علل تشت فرهن= 711;ی در ایران. نوشته رضا براهنی

<= b>

زینب نثار

<= b>Z_nesar@yaho= o.com

<= b>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>کارنوشت دانشجویی بر= 75;ی درس مبانی تا= 585;یخ اجتماعی

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>موضوع: خلاصه و نقد کتاب های با موضوع هویت ا= 740;رانی

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>زیر نظر دکتر جوا= 583;ی یگانه

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>بهمن 1385 = &nb= sp; = &nb= sp;

&nb= sp;

<= /p>

● اطلاعات کتاب شناختی:

براهنی، رضا؛ 1349، تاری= 582; مذكر؛ تهران=

مقدمه

رضا براهنی متولد 1314 در تبž= 5;یز، دارای دكترا= 40; زبان و ادبیات انگ= 604;یسی، شاعر و منتقد ادبی است وی ب&#= 1740;ش از چهل كتاب شامل هفت رمان، پانزد= 07; مجموعه شعر و ده جلد نقد ادبی منتشر كرده است. ”روزگار دوز= 82;ی آقای ایاز“ و ”آزاده خانو= 05; و نویسنده‏ا= 88;“ از جمله رمانهای معروف براهن= 40; هستند وی در سال 1347 از اولی = 6; موسسان كانو= 06; نویسندگان و در عرصه‏های فرهنگی، سیا= 87;ی، اجتماعی بسی= 75;ر فعال بوده است. براهنی در سال 1378&= nbsp; به كانادا مهاجرت كرده = 608; در آنجا همچنان به فعالیتهای علمی، ادبی و فرهنگی خود ادامه می‏ده= 83;.

براهنی كتاب تاریخ مذكر ر= 575; در سال 48 نوشته است یعنی در دوره‏ای كه ج= 585;یانی بوجود آمده ك= 607; از مدرنیزاس= 40;ون افراطی شاه فاصله گرفته = 608; به سنتها پنا= 607; برده بود پیش= 711;امان این جریان افرادی مانن= 83; جلال آل احمد= 548; احمد فردید داریوش شایگ= 75;ن، حسین نصر وعل= 740; شریعتی بودن= 83;. جلال آل احمد با نوشتن كتا= 576; غربزدگی در سال 40 تاثیر بسزایی در ای= 606; دوره بر جای گذاشت وی در ا&#= 1740;ن كتاب بیش از هرچیز به جنبه‏های سلطه‏طلبی غرب ارزشهای آن و ابعاد مختلف غربزد= 11;ی و فرنگی مآبی توجه می‏داد.

در این جریان فكری مبارزه با غرب بصورت اصل درآمده و بازگشت به مذ= 607;ب مطرح می‏شد.

رضا براهنی ن= ;یز تحت تأثیر ای= 606; جریان تاریخ مذكر تشتت فرهنگی در می= 575;ن ایرانیان و علل و عوامل آن را بررسی م&#= 1740;‏كند در این تحقیق دفتر اول این كتاب شامل ده بخش، نقد می‏= 588;ود.

چارچو= ;ب نظری بحث هوی= 578;

مقوله= ;‏ی هویت چارچوب= 40; است پویا كه ب&#= 1740;شتر، شكلی از آگاه= 740; به خود، به جامعه، به فرهنگ، به تا= 585;یخ و به آینده را القا می‏كند= 48; این چارچوب سرزنده و در حال تحول مهم است.[1]

مقوله= ;‏ی هویت به رودخانه قاب= 04; تشبیه است زی= 585;ا مانند رودخانه در بستر زمان و مكان جاری است. از یكسو تداوم دارد و گرنه در صورت انقطاع دیگر رودخانه نیس= 78;، اما در عین حال از تحول برخوردار است، زیرا در مسیر خود هم از مناطق جغرافیایی متعدد با مختصاتی مانند، هموار، شیب‏= 83;ار، پرپیچ‏وخم، خاكی، سنگی، شوره‏زار و علفزار می‏گ= 84;رد و از طرفی بسته به زمان و فصل سال قوت، سرعت و م&#= 1740;زان آب رودخانه ك= 605; و زیاد می‏گر= 583;د.[2]

این جž= 5;یان پویا از بسترهای متعددی می‏گ= 84;رد كه در اینجا از چهار بستر عمده‏ی آن یا= 583; می‏كنیم؛ ای= 85;ان، دین و اسلام، سنت و تجدد و روزآمدی[3]

خلاصه كتاب

بخش اول

نویسنده در بخش اول به بی&#= 1575;ن اجمالی اهدا= 01; نوشتن كتاب م= 740;‏پردازد. در صفحه‏ی 5 كتاب می‏نوی= 87;د: ”ما (ایرانی‏= 607;ا) در یك دوران تشتت فرهنگی زندگی می‏كن= 40;م و من در این رساله می‏خو= 75;هم نخست تشتت فرهنگی را تع= 585;یف كنم، بعد موجبات روان= 40; و عینی تشتت را بنویسم و بعد بكوشم تا آنجا كه امكا= 606; دارد، و من در &= #1575;وضاع فعلی سرم می‏= 588;ود، راه نجات از ا&#= 1740;ن تشتت را نشان بدهم“. سپس فرهنگ ایران = 608; یونان را مقا= 740;سه می‏كند و در توصیفش از فرهنگ یونان= 48; آن را یك فرهنگ عینی م= 740;‏داند كه سیر تحولی آن با حركت از حماسه به سوی تراژدی می‏ر= 08;د و با فرم ادبی تراژدی بینش = 740;ونانی از فرد بسوی اجتماع گستر= 88; یافته فلسفه و علوم اجتماعی در آنجا پدید آمده است. اما در ایران حدو= 583; سیصد چهارصد سال پس از حمله اعراب ب= 607; ایران فرم حماسه بوجود = 605;ی‏آید و گرچه یك سیس&#= 1578;م تدافعی علیه نفوذ اعراب ب= 607; شمار می‏رود. ولی از نظر شكل تحت تاثی= 585; مستقیم عرب بوده است در ادامه نویسن= 83;ه فردوسی را خالق قهرمانان تراژیك و نه قهرمانان تراژدی می‏د= 75;ند. وی در صفحه 10 می= ;‏گوید: ”تراژدی نوع= 40; فرم ادبی است و هر موقعیت تراژدیكی موجبات خلق تراژدی را فراهم نمی‏ك= 06;د“. در صفحه 11 ادامه می‏ده= 83;: ”و اغلب قهرمانان متعالی از عناصر تراژد= 40;ك برخوردار هستند، مثل آ= 588;یل و هكتور و اول&#= 1740;س در آثار هومر= 563; ولی در زندگی این قهرمانان، آ= 06; اجتماع خانوادگی را كه اساس فرم تراژدی یونا= 06; كهن است، بمعنای وقاع= 40; نمی‏بینیم. عده‏ای از قهرمانان دا= 85;ای خصلت تراژیك هستند و می‏ت= 608;انند در شرایطی غی= 585;از شرایطی كه فردوسی برای آنان تعیین كرده است، تب= 583;یل به قهرمان تراژدی بشون= 83; ولی فردوس خانواده را بصورت عالم ص= 594;یر اجتماع، ادراك نمی‏ك= 06;د، او از تمامیت اجتماع و خانواده، قهرمانانش ر= 75; سوا می‏كند و در برابر چشم= 207; ما نگاه می‏د= 575;رد“.

نویسنده در ادامه تاكید = 605;ی‏كند برای پیدایش = 740;ك فرم ادبی زما= 606; و شرایط خاصی لازم است كه ا&#= 1740;ن شرایط در بطن اجتماع است و بدلیل نبودن = 575;ین شرایط در بطن اجتماع عناص= 85; تراژدیك موجود در كار فردوسی بعده= 75; از بین رفته است.

بخ= 588; دوم:

نویسنده در آغاز این بخش می‏نویسد كه تاریخ ایران تاریخی مذكر = 608; مردانه است كتاب تاریخ ب= 740;هقی را مثال می‏آ= 608;رد كه در سراسر ا&#= 1740;ن كتاب مردان بازیگر هستن= 83; وقایع بعدی ا= 740;ران نیز همه از تاریخ مذكر سرچشمه گرفته‏اند ن= 08;یسنده در صفحه‏ی 17 آورده است: اگر مرد در راس خانواده قرار دارد، ز= 606; قاعده مثلثی است كه مرد ضلع عمودی آن است. در تاریخ ایران از این ضلع قاعده خب= 585;ی نیست، نبودن = 575;ین ضلع قاعده، ب= 607; صورت عینی و عملی در صحنه اجتماع و تار= 740;خ، موجب شد كه شعر ایران در ابتدای پیدا= 40;ش، با وجود عظمت كلامی خود، تنها حماسی باشد و بعدها بسوی تصویری نمایشی از زندگی حركت نكند“.

بخ= 588; سوم:

در شعر فارسی تا استانه‏ی مشروطه معشو= 02; ناب زن بسیار كم است و در شعر تغزلی ای= 585;ان مشعوق بیشتر دوجنسی است و از معشوق ناب مرد هم خبری ن&#= 1740;ست از دیدگاه فرهنگی و اجتماعی فقدان زن یكی از بزرگترین كمبودهای شع= 85; فارسی است در صفحه‏ی 25 گفته شده است: ”لازم بود كه روحیه حماسی= 48; برای زنده نگاهداشتن خود، بدنبال روحیه متقاب= 04; خود یعنی روح= 740;ه مونث برود. لازم بود كه شهوت حماسی تاریخ در عطوفت سالم زنانه منعكس شود. در این صورت بدون شك آنچه به وجود می‏آمد نمای= 88;نامه بود و مردم از تصویر نمایش= 40; از زندگی، می= 207;توانستند ذهن اجتماعی بهتر پیدا كنند و درنتی= 580;ه، شاید همانطو= 85; كه در فرهنگ ی&#= 1608;نان اتفاق افتاد= 07; است بلافاصل= 07; بعد از نمایش= 606;امه، نوعی فلسفه اجتماعی در ا= 740;ران نیز پیدا می‏= 588;د.“

در ادامه نوی= ;سنده می‏گوید هر اتفاقی كه بر= 575;ی فرهنگ ایران از خوب و بد رخ داده در فاصل= 607; بین فردوسی و حافظ بوده است.

این دوران، دوران طلایی فرهنگ ایران بوده است وی در صفحه 26 این كتاب نوشته است: ”این عوامل سازند= 07; در آن فاصله س&#= 1740;صد چهارصد سال، چه چیزهایی بودند و محاس= 606; و معایب آنها را چه چیزهای= 740; تشكیل می‏دا= 83;؟ آیا اسلام مهم‏ترین آنها نبود؟ آ= 740;ا رفتار حكومت‏ها یك= 40; از عوامل اسا= 587;ی نبود؟ آیا متزلزل شدن اركان اسلام در فاصله بین فردوسی و حاف= 592; موجب نشد كه محیطی خفقان‏آور بوجود آید و در فضای تیره آن، هر نوع فكر آزادیخو= 75;هی به اعماق ضمی= 585; ناخودآگاه رانده شود و بجای قلمی آزاد كه از عبنیت اجتما= 93;ی سرچشمه می‏گ= 40;رد، عصای دراویش= 40; كه رد حال وجد و سماع، تننن تن تنناسر داده بودند، بنشیند؟“<= /p>

نویسنده در پایان این بخ= 588; تأكید می‏كن= 83; اسلام برخلا= 01; ادیان دیگری مانند مسیحی= 78; می‏خواهد دن= 40;ویت سالم در كنار دینی سالم و توأم با فكر آخرتی سالم، در اذهان رسو= 582; یابد.

بخ= 588; چهارم:

نویسنده در صفحه 31 درباره سالام می نوی= 587;د: اسلام دینی است كه به تار&#= 1740;خ جبری معتقد ن= 740;ست. اجتماع ساكن = 608; ساكت و بی‏تح= 585;ك را قبول ندارد. خلوت فرد را تنها با خویشتن قبول ندارد“. همچنین از روشنفكران م= 40;‏خواهد برای مطالعه درباره اسلا= 05; آن را در مسیر تاریخ قرار دهند تا با تجزیه و تحلی= 604; دیالكتیكی د= 85; مسیر تاریخ، = 585;یشه‏ها و موجبات تشت= 578; فرهنگ و تمدن در خاورمیان= 07; و ایران را درك نمایند. سپس چندنكته را برای كمك به درك ماهیت تاریخی اسلا= 05; بیان می‏كند:

1) = ا= 587;لام در مادیت طبی= 593;ت، وحدتی می‏بی= 06;د و می خواهد ای&#= 1606; مادیت طبیعت بصورت معنوی= 78;ی تبدیل به نوع= 740; وحدت اجتماع= 40; شود.

2) = ا= 587;لام تاریخ را بصورت چیزی ا= 740;ستا در نظر نمی‏گ= 740;رد و به تاریخ جبری اعتقاد ندارد.

3) = ا= 587;لام معتقد به احكام متحجر فقهی ن= 740;ست.

4) = م= 604;یت‏پرستی را مطرود می‏= 583;اند و آنر= 5; در شمار بت‏پرستی میR= 07;داند.

نویسنده در انتهای این بخش در صفحه‏= 740; 36 به این نتیجه رسیده است:

”بتدریج سرزمین‏های تحت تصرف اسلام درنتی= 80;ه دوری از مركز خلافت و درنت= 740;جه زبونی‏های خود خلفای بع= 583;ی، و تبدیل شدن ب&#= 1740;عت به یك مسأله مطلقاً تشری= 01;اتی در كشورهای تحت تصرف اسلام، بویژ= 07; در ایران وب علت تعبیرها= 40; محلی از مسال= 607; خلافت و امام= 578; و بی‏اعتنا شدن خلفا و بی&#= 8207;اعتنا شدن حكومت‏ه= 75;ی محلی به خلفا= 548; پیدایش تصوف = 608; رانده شدن افكار آزادیR= 07;خواهی به اعماق ناخودآگاه جماعات اسلا= 05;ی، سبب شد كه اسلام بصورت = 740;ك سازمان جامع اجتماعی برا= 40; آن زمان جامع= 740;ت خود را از دست بدهد“.

بخ= 588; پنجم:

نقش حكومت‏ها در رواج تصوف مورد بررسی قرار گرفته و در صفحه 39 آمده است: ”تصوف درنتیجه سركوب شدن غر= 575;یز انسانی مربو= 91; به آزادی اجتماعی بوجود آمده است؛ و جانشی= 606;ی است برای تما= 605; غرایز گردن‏كشی و سركشی و‏ازا= 83;ی‏طلبی اجتماعی“.=

در صفحه‏ی 40 ادامه داده است: ”پیدایش فلسفه اجتما= 93;ی، احتیاج به ازادی‏های نسبی اجتماع= 40; دارد و ایران= 740; نه قبل از مغول و نه پس از آن تا دوران مشروط= 40;ت، از این قبیل آزادی‏های نسبی، هرگز برخوردار نشده است“.

بخ= 588; ششم:

در این بخش ب = 7; رابطه اسلام تصوف پرداخت= 07; شد و در صفحه‏&#= 1740; 41 آمده است: ”تصوف دینام= 40;سم خود را از طری&#= 1602; نفی زندگی اجتماعی نشا= 06; داده است و در ذات آن نه فقط زندگی اجتما= 93;ی بلكه زندگی خود فرد نیز در معرض نابو= 583;ی قرار گرفته است“. و چند سطر پایین‏ت= 85; می‏گوید: ”اساس كار اسلام بر زند= 711;ی اجتماعی و مبارزه برای = 662;یدایش یك زندگی اید= 607;‏آل جمعی است كه در آن مادیت و معنویت بطور= 40; متوازن و متعادل شركت كرده باشند تصوف با نفی ا&#= 1740;ن زندگی اجتما= 93;ی، تبدیل به یك عنصر ضداسلا= 05;ی شده است“.

بخ= 588; هفتم:

ادارك هنری به دو دلیل ادراكی هنری است اول اینك= 607; سكویی كه عار= 601; از روی آن بسو&#= 1740; اشیاء مادی و آن سوی ماده حركت می‏كند مانند ادراك هنری با زیرب= 606;ای شهود و اشراق و دریافت مست= 602;یم دریافت شده است و دیگر آنكه به همان اندازه كه گا= 607;ی زندگی هنری برای هنرمند جانشین زندگ= 40; طبیعی است زندگی صوفیا= 06;ه نیز جانشین زندگی طبیعی صوفی است اما صوفی برخلاف هنرمند كه پس از دیدار با اشیاء و قرار گرفتن در آن سوی موجودیت آنها دوباره بسوی زندگی برمی‏گردد ا= 08; در آن اشیاء در دنیایی از خلسه‏های آگاهانه غرق = 605;ی‏شود و در صفحه‏ی 47 نتیجه‏گیری شده است: ”تصوف، برغ= 05; آنكه گاهی در اصلاح اخلاق حكام و مردم مفید واقع شد= 607; است، در اصل پشت به زندگی دارد و به مقدرات اجتماعی و تا= 585;یخی مردم بی‏اعت= 06;است“.

نویسنده همچنین عیب د= 740;گر تصوف را كه از مطلب قبلی نا= 588;ی شده این می‏د= 575;ند كه پشت به دنی&#= 1575;ی عینیت دارد و می‏گوید تصو= 01; ذاتاً مفید ن= 740;ست در حالی كه هنر متعالی ك= 607; می‏تواند زم= 40;نه‏ای برای عینی‏س= 75;زی زندگی درست كند مفید است. در صفحه 49 نتیج= ‏گیری شده است: ”عالم اسلام= 48; به كوشش غربی= 575;ن و درنتیجه بلاهت‏های خود شرقیان و سلب شدن عینی= 578; از اسلام، و بدلیل تصوف، دچار تشتت و تفرقه شد“.

بخ= 588; هشتم:

در ابتدای ای= ;ن بخش بر این مطلب تاكید م= 740;‏شود كه دموكراسی غربی پشتوانه‏ها®= 0; فرهنگی و اجتماعی و انقلابی خاص خود را دارد كه شرق از آنها بی‏اطل= 75;ع است و شرق بای&#= 1583; به تجربه دیگ= 585;ی از دموكراسی كه كاملاً رو= 581;یه‏ی شرقی داشته باشد تن دردهد.سپس به قالب‏های شع= 85;ی فارسی پرداخته شده است در شعر حماسی از قبی= 604; شاهنامه‏ی صدر شعر فارس= 740; نوعی ادامه محتوا در جلد قالب حكم می‏= 603;ند اما در غزل ای&#= 1606; اتفاق نمی‏ا= 01;تد یعنی یك بیت مضمونی ارائ= 07; می‏دهد و بیت دیگر مضمونی = 583;یگر. در صفحه‏ی 52 گفته شده است: ”ریشه اساسی در این است كه محدودیت اجتماعی، نه فقط شاعرانه را به اعماق و درون ذهن شاع= 585; رانده، بلكه احساس و اندی= 588;ه او را هم، از نظر شكل كار. در یك بیت خانه‏نشین كرده است“.

در صفحه‏ی 54 نوشته شده است: ”قوم ما، پس از پیدایش تفرقه در اسلام. هرگز از خود مكتب عقیدتی قابل احترامی از نظر اجتماعی = 608; فلسفی ارائه نداده است، علتش بیشتر ا= 740;ن است كه اولاص به ما فرصت فلسفیدن آزادانه داد= 07; نشده ؛ ثانیا= 611; تصوف با تكیه بر شهود و اشراق، ذهن م= 575; را غیرفلسفی = 608; تاحدی غیرمن= 91;قی بار آورده است“.

بخ= 588; نهم

اهمیت جنبش مشروطیت این بوده كه به مردم شهرنشی= 06; این آگاهی را داده كه یك فرد موجودی اجتماعی است = 608; موجود اجتما= 93;ی باید در سرنوشت خود دخالت مستقی= 05; داشته باشد اما در عمل فقط گروهی قل= 740;ل جواز ورود را از صورت ذهنی به شكل عینی درآورند در صفحه‏ی 55 نوشته است: ” مشروطیت هرگ= 86; از خود دارای نوعی ایدئول= 08;ژی واحد اجتماع= 40; و تاریخی نبوده است و بهترین مدافعان آن تنها می‏خوا= 87;تند كه كاخ ظلم واژگون شود“. در صفحه‏ی 57 در ادامه آمده است: ”با وجود این، آنچه در صدر مشروطیت در ناحیه بسی= 575;ری از روحانیان = 608; روشنفكران م= 40;‏درخشید، شكفتگی ایما= 06; بود؛ ایمان ب= 607; اینكه می‏تو= 75;ن قیام كرد“.

بخ= 588; دهم

نویسنده در ا= ;ین بخش به عوامل تشتت فرهنگی = 608; اجتماعی ایر= 75;نیان می‏پردازد و در صفحه‏ی 60 می= ‏نویسد: ”ما بین قرن چهاردهم هجر= 40; و قرن بیستم م&#= 1740;لادی، بصورت معلق مانده‏ایم و = 585;یشه‏های درونی هویت اجتماعی و مذهبی و حتی هویت انسانی ما اینك در تهدید دایمی است و این تهد&#= 1740;د ناشی از برخورد ناشی= 75;نه، بیشعورانه و كوركورانه است كه ما با دنیای غرب، د= 606;یای صنعتی، دنیا= 40; استعماركننž= 3;ه‏ی غربی داشته‏= 75;یم“. در ادامه بر ا&#= 1740;ن نكته تأكید م= 740;‏شود كه با در نظر گرفتن همین فلسفه نباید مبارزه با غرب‏زدگی بمعنای طرفدارای متعصبانه از شرق‏زدگی باشد هیچ فرهنگی بر فرهنگ دیگر رجحان ندارد بلكه كیفیت فرهنگها با ی= 603;دیگر فرق می‏كند.

سپس از خودباختگی روشنفكران و مردم‏ عادی د= 585; برابر غرب انتقاد می‏ش= 08;د. درباره‏ی وض= 93;یت نظام آموزش عالی در ایرا= 606; در صفحة 76 می‏ن= ویسد: ”اغلب استاد= 75;ن دانشگاه بوی= 88;ه آنانی‏كه در صنعتی و یا علمی تخصص دی= 583;ه‏اند. قدرت انتقال = 575;ین تخصص را به دی&#= 1711;ران ندارند. چرا كه تمام یادگ= 585;فته‏هایشان به زبان انگل= 740;سی و فرانسه و آلمانی است و اینها باید ب= 607; كسانی درس بدهند كه ابتدایی‏تر®= 0;ن مهارتها را د= 585; این چند زبان ندارند“. نوی= 587;نده در همین صفحه آورده است: ”در تدریس مسائل مربوط به علوم انسا= 606;ی، وضع از این همه بدتر است در تمام دانشگاهها، باستثناء اس= 78;ادان رشته ادبیات فارسی و غربی= 548; استادان رشته‏های دی= 11;ر، همه تحصیلكر= 83;ه خارج هستند“. نویسنده گفت= 07; است روش تحقی= 602; و اصول پژوهش در رشته‏های مختلف علوم انسانی بدرد = 575;یران نمی‏خورد و د= 585; صفحه 77 می‏نوی&= #1587;د: ”بدلیل اینك= 07; این اصول و روش‏ها، درن= 78;یجه تحقیق در زیر= 576;نای اجتماعی و روبنای فرهن= 11;ی غرب بوجود آمده است“.

برخی از استادان چشم به تحقیقاتی دوخته‏اند ك= 07; غربیان در مورد شرقیان مطرح كرده‏اند ام= 75; غربیان به شر= 602; فقط نگریستهR= 07;اند و به همین دلی&#= 1604; شرق را بمعنا= 740; واقعی نفهمی= 83;ه‏اند. ما باید شروع به شناختن همسایه‏های = 5;ان، قاره آسیا و آفریقا بكنی= 05; و این شناخت ما را از عوارض استعمارزدگ®= 0; و غربزدگی ره= 575;یی خواهد داد. وی همچنین رشته‏های اد= 76;یات فارسی در دانشگاهها ر= 75; از عقب‏ماند= 07;‏ترین رشته‏ها می داند و یكی از دلایل این عقب‏ماندگی را در صفحه‏ی 79 اینگونه بیا= 06; می‏كند: ”موق= 593;ی كه تقی‏زاده = 608; قزوینی و غنی= 548; بدنبال تعال= 40;م ادوراد برائون كه سخ= 578; متأثر از تحق= 740;ق دوران ویكتو= 85;یای انگلستان بود، شروع كردند به برر= 587;ی ادبیات فارس= 40;. اساس این برر= 587;ی بر بینش لغوی (لغت معنی صرف) و تحشیه و مطالعه و مقابله نسخ مختلف برای پ= 740;دا كردن نسخه جامع و مانع بود“.

در صفحه 80 توض= 740;ح می‏دهد: ”قرن بیستم نشان داده است كه چنین تحقیق مضحك وس اده است و چیزی از مشكلات ادبی را به هیچ صورتی حل نمی= 207;كند و بهترین نوع این تحقیق فق= 591; سبب می‏شود ك= 607; ماده اولیه نسبتاً سالم در اختیار محقق واقعی و منتقد با شعو= 585; گذاشته شود“. نویسنده توص= 40;ه می‏كند كه رو= 588; تحقیق و تدری= 587; در رشته‏های ادبیات فارس= 40; كاملاً دگرگون شده تدریس دانشج= 08;یان را به سوی حفظ سنت و ادامه سنت و البته انقلاب در سن= 578; بصورتی خلاق = 608; پرشور رهبری كند. نویسنده در صفحه‏ی 86 به فرهنگ مذكر ا= 740;ران پرداخته و گفته است: ”زن ایرانی، كلا= 11; بی‏ریشه است. فرهنگ گذشته = 575;یران فرهنگی بود ساخته مردان = 608; برای مردان، = 575;ینك بخش ناچیزی ا= 586; این فرهنگ در كتابهای درس= 40; مدارس و دانشگاهها ر= 40;خته شده و به زن و مرد ایرانی، بطور مساوی تعلیم داده م= 740;‏شود“.

در ادامه‏ی ا= ;ین بخش به وجودز بانهای محلی در نقاط مختل= 601; اشاره كرده و پیشنهاد می‏= 88;ود به آنها اجاز= 607; داده شود زبا= 606; مادری‏شان ر= 75; البته با الفبای فارس= 40; یاد بگیرند. وی همچنین مسخ شدن مفاهیم زبان، وارد شدن دروغ به بطون زبان فا= 585;سی، كلی شدن حقای= 602; را كه زبان فارسی را تبد= 740;ل به یك دروغزن می‏كنند یك تهدید برای آ= 606; می‏داند یكی = 583;یگر از تهدیدات ر= 575; هجوم واژگان غربی و همراه با آنها وارد شدن مقداری ع= 740;نیت و ذهنیت غربی می‏داند كه ب= 575;ید با آن مقابله كرد.

در پایان این بخش نویسنده به دگرگونی ك= 607; كشورهای غرب= 40; در فیزیونوم= 40; جهان ایجاد كرده‏اند اشاره می‏كن= 83; در صفحه‏ی 106 می= ;‏نویسد: ”كشورهای صنعتی، بویژ= 07; كشورهای غرب= 40; و در رأس همه آنها امریكا= 48; فیزیونومی جهان را دگرگون كرده‏اند؛ ی= 93;نی عینیت جدیدی ارائه داده‏اند كه = 593;ینیتی است ساخته و پرداخته ماش= 40;ن“.

در صفحه‏ی 107 درباره‏ی تا= 79;یر این دگرگونی بر شرق می‏گو= 740;د: ”ذهنیتی كه درنتیجه تماشای ماشی= 06; و زندگی با ماشین و اشیا= 569; ماشینی در مغ= 586; شرقی رسوخ یا= 601;ته و شكل‏پذیرف= 78;ه، نه ذهنیتی غر= 576;ی است، چرا كه شرقی، غربی ن= 740;ست و نه ذهنیتی شرقی است، بد= 604;یل اینكه ماشین شرقی نیست.“ نویسنده اعت= 02;اد دارد با این وضعیت باید مقابله كرد و در صفحه‏ی 110 می= ;‏نویسد: ”چه باید كرد= 567; می‏توانم سخ= 78; بدبین باشم و بگوییم كه كا= 585;ی نمی‏توان كر= 83; و می‏توانم خوشبین باشم = 608; بگوییم باید = 575;ین كارها را كرد. و شاید باید فقط یك كار كرد. درون مردم، هنوز چ= 740;زی بصورت ایمان = 605;ی‏جوشد، این ایمان در خاورمیانه د= 40;نی است این ایما= 606; به كمك روشنفكر واق= 93;ی منطقه و روحا= 606;یتی دست برداشته از خرافات و مویه و زاری، و تجددطلبان واقعی، فرهن= 11;ی و اجتماعی با= 740;د مردم را علیه استعمار تمد= 06; غربی به سلاح جهاد مجهز كن= 583; در مردم غرور جهاد با فساد تمدن غربی و موسسات آن و سردمداران آ= 06; ایجاد كند ای= 606; عقده مفعولی= 78; فرهنگی و اجتماعی را ا= 586; بین ببرد و فرهنگی با ای= 605;ان، سازنده و خلا= 602; را براساس یك زیربنای صحی= 81; اقتصادی و اجتماعی بنی= 75;ن بگذارد“.

نقد كتاب

براهنی در ای= ;ن كتاب تصوف و عرفان را در سنت ایرانی برجسته كرده = 608; آن نه نقد كشی&#= 1583;ه است وی اعتقا= 583; دارد تاریخ مذكر و استبداد، تمدن ایرانی را دچار زوال كرده است و از سوی دیگر تجد= 583; رانیز به نقد كشیده غرب‏گرایی ر= 75; یك تهدید دایمی برای هویت ای= 585;انی‏ها دانسته و بازگشت به اسلام را بعنوان راه ح= 604; معرفی كرده است.

وی تصوف را دž= 5; شكل‏گیری مس= 40;ر تاریخی تمدن = 575;یران بعنوان یك عامل مسلط پنداشته و نق= 588; بسیار پررنگ= 40; قائل شده است درصورتی كه د= 585; شكل‏گیری تا= 85;یخ اجتماعی ایر= 75;ن تصوف فقط یك عامل در كنار عوامل دیگر و خود نیز تاحد= 740; معلول عوامل = 583;یگری بوده است. براهنی همچن= 40;ن تحت تاثیر جر= 740;ان فكری یاد شده به پیراستن اسلام پرداخ= 78;ه و ریشه مسائل هویتی ما را سنت و تجدد دانسته است اما واقعیت ا= 740;ن است كه اسلام بعنوان یك دی= 606;، طرز فكر و روش&#= 1740; را به پیروان= 588; داده كه قطعا= 611; در شكل‏گیری جامعه‏شان سهم بسزایی داشته و بخصو= 589; در بوجود آمد= 606; تاریخ مذكر ی= 603;ی از عوامل قاب= 604; توجهی بوده است.

براهنی همچن= ین نیز در معرفی اسلام بعنوا= 06; یك راه حل برای مسائل تمدنی ما راه اغراق پیموده كه به نظر می‏رسد د= 585; این مورد سخت تحت تأثیر افكار افراد= 40; مانند آل احم= 583; و شریعتی بود= 607; است.

نتیجه= ;‏گیری

به نظž= 5; می‏رسد ما ای= 585;انیان در مواجهه به بحث هویت بای= 583; از افراط و تعصب پرهیز ك= 585;ده و همچنین از تك سبب‏بینی = 608; تك‏بعدی نگر= 40;ستن دوری كنیم.

در شكل‏گیری هو= 40;ت‏، دین همانند زنقش داشته‏كه سنت، ایرانی= 78; و تجدد ایفای نقش كرده‏ان= 83;.

منابع= ;

1) فرهنگ رجایی، مشكل= 77; هویت ایرانی= 75;ن امروز، تهران، نشرن= 40;، 1385

2) رضا براهنی، تار= 40;خ مذكر، تهران= 48; 1349