working paper-mosavian

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'>دا = 6;شکده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

<= b>

<= b>ن= قد و بررسی کتاب: هویت ایرانی = 608; زبان فارسی. نوشته شاهرخ مسکوب

<= b>&n= bsp;

<= b> سیده مریم موسویا= 06;

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black'>Sm_mousavian@yahoo.com

<= b>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'>کاž= 5;نوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'>موŸ= 0;وع: خلاصه و نقد کتاب های با موضوع هویت ا= 740;رانی<= /p>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'>زيž= 5; نظر دکتر جوادي يگانه

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'>به = 5;ن 1385 = &nb= sp; = &nb= sp;

= =

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; مقدمه= ; :=

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; هویت = 5;یرانی :

چه دشوار است سخ= 606; گفتن در باره &#= 1740; ماهیت تمدنی تا بدین پایه کهن و تا بدین مایه غنی و پی&#= 1670;یده ، اکنون زمان= 607; ای است که نگر&#= 1740;ستن دقیق به معنا= 740; ایرانی بودن و دلیل بقای این چارچوب هویتی= ; در درازا= ;ی تاریخش= نقل محافل= علمی و سرفصل مشترک پژوهشها ی فرهنگی= و تاریخی گشت= 07; است و برای ما که ا&#= 1740;رانی هستیم کامیابی در نیل ب = 7; پاسخی شایست= 07; ، تفاوت= میان بودن و نبودن= را تعیین می کند و= اینکه= ; ما ایž= 5;انیان در آی = 6;ده ی گیت= ی چه باشیم در درجه ی نخست بر ای = 6; مبنا تعیین م= 740; شود که خود را چگونه ببینی= 05; و چگونه تعری= 601; کنیم .

اب= 8;دا تاملی کنیم درباره ی کلمه ®= 0; هویت ، هویت از یک مصدر برساخته از « هو» + « یت» که مصدری جعلی می سازد ، تشکیل شده است ، از نظž= 5; لغتی نیز، به معنی او بودن ، کسی بودن ، خود بودن ، خود را شناخت= 606; و نقطه ی مقابل آن بی هویت شدن ، از خود بیگانگی = 548; یعنی خود فرد= 740; یا جمعی نداشتن و گرفتار بی حافظگ= ;ی تاریخ= ;ی شدن است .

ضر = 8;رت بحث از هو®= 0;ت در این است که داشتن تعریفی از خو= 583; ، اولین قدم نه تنها در ای&#= 1601;ای نقش ، بلکه از مقدمات انسا= 06; بودن است ، هو&#= 1740;ت محصول خود شناسی فردی و گروهی است ، انسان= ;ی که از خود تعر&#= 1740;فی ندارد &= nbsp; و یا جامعه ای که از خوž= 3; برداشتی کلی ندارد ، عملا واحدی از هم گسیخته= ، نامنسجم ، ازخود بیگان= 07; و با خوž= 3; ستیز است . (رجا= یی ، فرهنگ (1382) مشکله ی هویت ایرانیان امروز ، تهرا= 606; : نشرنی / کتاب )=

هو®= 0;ت مثل شناسنام= 07; است ، هویت پاک شد= 606;ی نیست ، اگرچه گاهی به فراموشی سپرده می شود ، شاید هویت مانند یک کوز= 607; ی سفالی ، سالها در زیر خاک پنهان شو= 583; ولی یک روز پی&#= 1583;ا می شود و خودش را نشان می دهد ،بعضی وق= 578; ها هویت از یا&#= 1583; می رود و گاهی فراموش می شو= 583; ،اما هیچوقت پاک نمی شود .( صابری ، پری (کارگردان تئاتر) ، خبرگزاری ای= 06;ترنتی آتی بان )

هر کشوری باید کوشش کند که در درجه ی اول هویت خویش را بشناسد و به فرزندانش بشناساند ، یعنی اگر مردم یک سرزمین= با هویت خودشان به خو= 576;ی آشنا باشند و آنر= 5; به خوبی منعک= 587; کنند ، آنوقت دیگر مردم دنیا هم به= آن پی خواهند برد و برای کشوری مانند = 575;یران که دارای فرهنگ و تاریخ= ; 3000 ساله است و آثار &= nbsp; بسیار= مهمی در زمینه فرهنگ پدید آورده است ، مهم است که نخست خودش را به خو= 6;ی بشناسد و شناسا یی هو= 740;ت پی بردن به تاž= 5;یخ، فرهنگ،= دین، ادبیا= 78; و بزرگ تر از همه زبان فار= 587;ی است . " زبان نه تنها به عنوان یک محصول اجتما= 93;ی ، ابزار و وسی= 604;ه ی ارتباطات به شمار می رود ، بلکه خود به عنوان بخشی از متن روابط اجتماعی که در تولید= ; و بازتولید فرهنگ و هویت ویژه ی هر جامعه نقش مه= 605;ی دارد ، محسوب می شود . زبان ی= ک ملت ،= نظام معنایی یک مل= 578; است و ابزاری مهم برای حفظ و شکل گیری و انتقال فرهنگ به شمار می رود . زبان تنها وسیله ی سخن گفتن و رفع نیاز ها= 740; روزانه نیس= 78; ، بلکه وسیله ی اندیش= ;یدن ، جهان بینی و عمل اجتماعی هوی= 78; اجتماعی ، روابط انسانها و جوامع با یکد= 740;گر و زمانهای حا= 604; و گذشته و این&#= 1583;ه است ،= بنابراین ا= 86; بین رفتن یا تهدید زبان ، به معنی از بین رفتن هویت فرهنگی و اجتماعی جامعه است . (علیخان&= #1740; ، علی اکبر، (1383) ،هویت در ایر= 575;ن ،تهران : انتشارات جهاد دانشگا= 07;ی / کتاب ، صص 147 و 148 ) ، مردم ما باید بدانند که تا زمانی= ; که فارسی= ; صحبت می کنند و همدیگر را می فهمند ، یک ملت واحد و دارای هویت هستند.

= 8;بارزترین بخشی که توانسته هوی= 78; ایرانی را نس= 604; به نسل انتقا= 604; دهد ، زبان فارسی است .= زبان تمام فرهنگ= و هویت ما را در خود دارد ، با وجود اینکه تکنولوژی پ= 40;شرفت کرده است و می توان از بسیاری از اثار کهن که نشان هویت ایرانی = 740;ا هر ملت دیگری است ، تصویر تهیه کرد ولی باز هم برای ب&#= 1740;ان و معرفی ان به جامعه نیازمند زبان هستیم، برای مثال اگر بنا باشد کاخ آپادانا یا جندی شاپور ر= 575; به عنوان نشانه هایی ا= 586; هویت ایرانی معرفی کنیم ، این کار با ارائه تصویر تنها امکان پ= 584;یر نیست و به زبان نیاز دا= 585;یم . (دولت آبادی ، محمو= 583; ، خبرگزاری ا= 740;نترنتی آتیبان )

بن= 5;براین زبان و ادب فارسی را می توان آیینه ی تمام نمای هویت ایران= 40; و عنصر اصلی و پا= یدار فرهنگ ایران= 40; دانست ، زبان و ادب فارسی ظرف جامعی است که همه ی جلوه های ذو= 602;ی و هنر®= 0; و احساسات مل= 40; و افکار انسان= 40; نیاکا= ;ن ما را در خود نگاه داشته و به جهانیان عرض= 07; می کند ، بنابراین زنده نگه داشتن آن ( زبان و ادب فارسی) از ان جهت که در تعیین هویت ملی ما وظیف= ه ی مهم= ی ادا م= ;ی کند ،= اهمیت دارد ( علیخان&#= 1740; ، علی اکبر ( 1383 ) هویت در ایرا= 606; ، تهران : انتشارات جهاد دانشگا= 07;ی / کتاب )

ž= 3;ر نتیجه می توا= 606; چنین گفت : که برای هویت ای= 585;انی و معرفی آن ، زبان در آغاز و پایه قرار م&#= 1740; گیرد .

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; هویت = 5;یرانی و زبان فارسی :<= o:p>

در همین راستا شاهرخ مسکوب از جمله متفکرا= 06;ی بوده که بعد از انقلاب به مسئله ی هویت توجه نموده است و هوی= 8; را " وجه ممیزه " و " عامل تمایز "= هر قوم ، فرد و گروه و... از د®= 0;گران خوانده است . ( وی در سال 1304 در شهرستان بابل به دنیا امد ، تحصیلات دبستان و دبیرس= ;تان خود را در شهر زادگاه گذرا= 06;ید و سپس برای ادامه ی تحصی= 604; به تهران و اصفهان رفت ، در سال 1324 وارد دانشکده ی حقوق دانشگاه تهران شد و در هم®= 0;ن سال به عضویت حزب توده در امد ، پس از کودتای 28 مرداد ، همرا= 607; با چند تن از روشنفکران ب= 07; زندان قزل قلعه افتاد ، به گفته ی نصرت الله نوح ، مسکوب در زندان کلاس شاهنامه خوا= 06;ی بر پا کرده بود ، وی پس از خلاصی از زندان در سال1336 از حزب توده گسست و به فرهنگ و ادبیات ایر= 75;ن و جهان پرداخت و کتا= 6; مقدمه ای بر رستم و اسفند= 740;ار را که حاصل ان کلاسها= در زندان بو= 583; منتشر کرد ، او پ= 87; از انقلاب به خارج از کشور رفت و عمده ی ان سالها را در فرانسه گذرا= 06;ید وسرانجام در سا = 4; 1384 در پاریس در گذشت .

= کتاب شناسی شاهرخ مسکوب : داستان ادبی= 75;ت و سرگذشت اجتماع

= &nb= sp; = &nb= sp; مقدمه ای بر رستم و اسفند= 740;ار

= &nb= sp; = &nb= sp; ملیت و زبان <= /p>

= &nb= sp; = &nb= sp; چند گفتار د= 585; فرهنگ ایران

= &nb= sp; = &nb= sp; گفتگو در با= 594;

= &nb= sp; = &nb= sp; سوگ سیا وش )

= &nb= sp; = &nb= sp;

= 5;سکوب هویت ایرانی را بر دو پایه &= #1740; زبان و تاریخ استوار می داند و به نظر او تنهابه دلیل دو چیز ما ا= یرانیان از دی«= 1;ر مسلمانان جد= 75; شدیم ، تاریخ و زبان و به کمک این دو عامل است که هویت خویش را بنا کرده ایم ، به عقیده ی او ،ما ماهیت و یا بهتر بگو&#= 1740;یم هویت ملی خود را یعنی ایرا= 606;یت را به کمک زبان حفظ نموده ایم و منظوراو از تاریخ ان جنب= 607; از تحولات تا= 585;یخی و اجتماعی زندگی ایران= 40;ان است که به کمک و از طریق زبان فارسی ، فهمیده ، روا= 740;ت و ارائه شده است ، صرف نظر از اینکه چه کسی راوی باش= 583; ، از چه مشرب فکری پیروی کند و یا د= 85; کار خود کدام روش را دنبال کرده باشد . به همین دلیل وی اثر خود را به تحلیل نوشته های غیر منظو= 605; اهل قلم و فکر از جمله دین مداران ، ادب مداران، دیو= 75;ن مداران و یا طریقت مدارا= 06; اختصاص داده است . ( رجایی ، فرهن= 711; ( 1382 ) مشکله ی هوی&= #1578; ایرانیان امروز ، تهرا= 606; : نشر نی / کتاب )

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; چکیده= ; ی کتاب

3D"*" &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; : «هوی= ت ایرانی و زبا= 606; فارسی » رسال= 607; ای است که از باž= 6; نویسی چند سخنران= 40; مسکوب که از نوار ضبط صوت بدست امده اس= 578; در سال 1378 در 189 صفحه به روی کاغذ اورده شده اس= 578; ، به همین دلی&#= 1604; گاه ب = 7; گاه تفاوت ها= 740;ی در بیان و لحن نوشته به چشم می خورد . این کتاب در 4 فصل تحت عنوان : مل&= #1740;ت ایرانی= و رابطه ی ان با زبان وتار= یخ، اهل د®= 0;وان و نثر فارسی ، اهل دین و نثر فارسی و اهل عرفان و نثر فارسی نام گذاری شده است . شاهرخ= مسکوب با برگزیدن نام هویت ایرانی و زبا = 6; فارسی ، محور و موضوع اصلی بحث خود را بر بن®= 0;اد زبان فارسی امروز دنبال کرده است و مهمترین نقش را در بازیابی هوی= 78; ایرانی خویش به زبان فارسی داده و زبا = 6; فارسی را از ستونهای اص= 04;ی ملیت ایرانی بر شمرده است .<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> او اشاره می کند که این زبان از اغاز دوران= ; اسلام= ;ی تا عصر مشروط= ;یت ، تحولات عمی= 602;ی را از سر گذرانده که ز= 605;ینه ساز زبان فار= 587;ی تکامل یافته = 740; امروزی بوده است ، در این تحولات به اعتقاد مسکو= 76; 3گروه که شامل : اهل دیوان ، روحانیت و عرفا هستند ، نقش عمده = 5;ی در رسمیت= ; و گسترش ، اعتلا یا انحطاط زبان فارسی داشته اند ، زیرا از نظر نویسنده = 575;ین سه گروه ، از جمله مهمتری= 06; گروههایی بودند که در امر زبان و به طور کلی فرهن= 711; ، نقش مهمی ای&#= 1601;ا کردند و در این کتاب نقش گروههای یاد شده از زوایای اجتماعی و با کارکرد ملی و فرهنگی زبان فارسی و اینک= 607; چه رابطه ای با آن ( زبان فارسی ) داشته اند و چه نقشی مثبت یا منفی بازی کرده ان= 583; ، بررسی و روشن می شود . = <= /p>

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; بنابر= ;این پرسش اساسی ک= 607; من در این کتاب به دنبا= 604; پاسخ ان هستم عبارت است از :<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> اینکه دیوانیان ، علما وعرفا در حفظ زبان فارسی (به عنوان یکی از عناصر اصلی ه= 608;یت ایرانی ) از اغاز دوران اسلامی تا اوان مشروطی= 78; چه نقشی ایفا کرده اند و تا چه اندازه تمای= 04; به نگهداری ا= 740;ن زبان داشته اند ؟ و پرسش مهم تر ا&#= 1740;نکه ایا ما به طور کلی می توانی= 605; زبان فارسی ر= 575; از عناصر اصل= 740; هویت ایرانی به شمار اوری= 605; ؟

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; توجه نویسنده به بعد سنت در هو&#= 1740;ت ایرانیان :

هم= 5;نطور که در قسمتها= 740; پیشین گفته ش= 583; ، نوی= سنده ی کتاب در پاسخ به ک&#= 1740;ستی و هوی= ت ایرانیان و یا پاسخ به این پرسش که ما که هست&#= 1740;م ؟ محور و موضو= 593;یت بحث خود را بر روی زبان فار= 587;ی قرار= داده است ، اگر عناصر چهارگانه ی ه= 608;یت ایرانیان را ( سنت ، &#= 1583;ین ، پادشاهی و غرب ) در نظž= 5; بگیریم ، این مولفه ، یعنی زبان فارسی ر= 575; میتوانیم در = 581;یطه ی سنت بررسی کنیم ، زیرا آنچه همه ی ایران= ;یان را صرف نظر از تعلقات دین= 40; ، فرقه ای ، قومی و منطقه ای به هم مربوط می کند و در انها همدلی ایجاد = 605;ی نماید، عنصر= 40; است به نام سنت : که&nbs= p; مجموعه ی الگوهای گفتاری ، کرداری ،و رفتاری زندگ= 40; روز مره ی ایر&#= 1575;نیان را در بر می گی&= #1585;د ، بنابراین مراد از سنت ، الگوهای گفتاری و رفتاری جاری در یک جامعه است که از مقبولیت تناقض نمای ه= 605;یشه قدیمی و همیش= 607; تازه بودن برخوردار اس= 78; . ( رجایی ، فرهنگ ( 1382 ) مشکله ی هویت ایرانیان امروز ، تهرا= 606; ،نشر نی / کتاب : صص 134 و 137 )

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; چکیده= ; ی فصول کتاب به تفکیک :

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; فصل اول : ملیت ایر&= #1575;نی و رابطه ی ان با زبان و تار&#= 1740;خ :

آغ= 5;ز این فصل مصاد= 601; است با سقوط ساسانیان که با هجوم اعرا= 576;ی با دین ، فرهنگ و زبان= 740; بیگانه توام بود . = 5;یران در این زمان هم از نظر نظامی و هم ا= 86; نظر سیاسی تسخیر شد ، بنابراین ا= 40;رانیان یا می بایست زبان= قوم فاتح را مثل د&#= 1740;نشان می پذیرفتند = 740;ا چون قومی دیگ= 585; به اسلام در م&#= 1740; امدند ، به هر حال می دانیم که ایرانیان مسلمان شدند و ایرانی ماندند . آنها پس از گرویدن به اسلام مثل همه ی مسلمانان بودند ، اما دارای تاریخ = 608; زبان دیگری . آنها در قر = 6; 4 اولین دولته= 75;ی محلی خودشان را تشکیل دادند= ; که همه شان محصول حس مل= 740; بودند و از هما ن ابتدا مخصوصا در زم= 740;نه زبان به صورت نگهدار و حام= 604; هویت ملی در امدند ، این سلسله ها از مردم سخندان = 608; نویسنده می خواستند که به زبان فارسی بسرایند و بن= 608;یسند ، به این ترتی&#= 1576; فارسی نویسی شروع شد .

ام= 5; این حکومتها برای نوشتن ب= 607; زبان فارسی ، لا اق = 4; در زمینه دین با مشکلاتی ر= 608; به رو بودند ، زیرا عربی هم زبان دین و هم زبان وحی بود ، ایر&#= 1575;نیان دین را پذیرف= 578;ند ولی چون هویت ملی خود را بر زبان فارسی استوار کرده بودند ، ناچا= 585; باید در براب= 585; زبان دین راه= 740; می یافتند : ترجمه ی کلام الاهی به زبا= 606; فارسی . بنابر این عربی را به عنوان زبان کتاب خدا و زبا = 6; دین پذیرفتند ، = 575;ما نه به عنوان تنها زبان ، بلکه فارسی هم زبا= 606; دین شد .

پیž= 8; از اسلام ایر= 575;نیان ملتی بودند ب= 575; هویتی مخصوص خود که دیگرا= 606; را ، غ= ;یر ایرانی می نا= 605;یدند وبه اعتقاد انها دنیا تقسیم شده بود به دو دسته ی ایران= 740; و غیر ایرانی (در ای= 06;جا بیشتر دوره ی ساسانی مد نظ= 585; است ) ولی در این دوره (دوره ی اسلامی ) دین ا®= 0;رانیان با عربها و مسلمانان د= 40;گ ر یکی بود ، همه مسلمان و مثل هم بودند ، بنا براین در این دوره نه تنها ایرا= 606;یان به عنوان یک قوم از دیگر ملتها جدا نم= 740; شدند بلکه با آنه= 575; یکی بودند و در = 5;ین میان تنها دو چیز بود که آنها را از دی&#= 1711;ر مسلمانان جد= 75; می کرد : زبان وتاریخ.

بن= 5;براین ایران= ;یان در ای = 6; دوره در مقابل اعراب فاتح ، دست به دو نوع ایستا= ;دگی زدند : نظام= ی و فرهنگی، که دو نتیجه در بر داشت :اول ، شکست در مقابله ی مست= 602;یم و جنگ برای اهداف اجتما= 93;ی و سیاسی و دوم = 48; پیروزی در نگهداری ملی= 78; و زبا ن خود .

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; فصل دوم : اهل دیوا&= #1606; و نثر فارسی :

نثž= 5; اهل دیوان را ( منظو= 85; از اهل دیوان فقط کسانی نی= 587;ت که در دربار ی&#= 1575; دستگاه حکوم= 78; ، مقامی ، شغل&#= 1740; یا وظیفه ای داشتند ، بلک= 607; همچنین کسان= 40; است که از راه نوعی پیوند، مستقی= ;م یا غیž= 5; مستقیم ، مدام ®= 0;ا موقت با دستگاه دولت سر و کار داشتند ، می توانستند بن= 08;یسند و این دستگاه خریدار مخصو= 89; کار و حرفه ی انها بود .) به طور کلی می توان به چند مقوله ی تاری= 582; ، رسالات اجتماعی - اموزشی ، جغرافیا ، نامه نگاری د= 740;وانی و اخلاق و ... تقž= 7;یم کرد .

اس= 8;نباط مورخان از تا= 585;یخ : در دوره ی اول ما دو نوع تار&#= 1740;خ داشتیم ؛ از طرفی شاهنام= 07; ها ؛ که نمی گذاشتند ما میان= گذشته= ; و اینده= ; هاج و واج بمانیم و ما را در مکانی از زمان جای می دادند &= nbsp; و جهان بینی قوم ا®= 0;رانی را در خود داشتند و از طرفی دیگر تا= 585;یخهای متعارف ، که هرچند از ملو= 705; عجم صحبت می کردند ولی برداشت= و وظ= یفه ی اولیه ی انها چیز دیگ= 585;ی بود . بنابراین می توان تصور کر= 583; که وجود دو نوع تاریخ ، نشان دو استنباط متفاوت از تا= 585;یخ و دو نقش مختلف فرهنگ= 40; و سیاسی است .

برž= 3;اشت دینی از تاری= 582; : خداوند جهان را طی چند روز آفرید ، با افرین= ;ش جهان ، زمان و به دنبا ل آن تار&#= 1740;خ اغاز می شود ، دنیا پس از ای&#= 1606;که افریده شد ، سرنوشتی دار= 83; که باید به قی&#= 1575;مت به انجام برس= 583; ، قیامت پایا= 606; تاریخ است .

مش®= 0;ت الاهی در تار= 740;خ : در نظر مورخ سرگذشت اجتماعی انسان ، همان تقدیر افراد و اجتم= 575;عات است ، تقدیری که انسان خود در ساختن شالوده ی آن نقشی ندارد ؛ چون ناشی از مشیت الاهی است ، در نت®= 0;جه به بس®= 0;اری از مسائل بر می خوریم که جزو تاریخ هستند و پذ= یرفته شده اند ولی با مع®= 0;ارهای عقلی نمی توا= 606; توجیهشان کرد، معمولا رسم بر این بود که تاریخ از همان جایی شروع شود که اساطیر یا قص= 589; شروع می شد ، اساطیر جزئی از تاریخ بود و بدون چون و چرا پذیرفته = 605;ی شد ، چون انتقاد عقلی به معنای امروزی کلمه در تاریخ راه نداشت .

ان«= 1;یزه های دیگر : وقتی وزیری مثل بلعمی یا خواجه رشید الدین و امثالهم که در مرکز سیاسی و دولتی خود بودند ، به امر تاریخ می پردازند پید= 75;ست که به جز عبرت گرفتن و یافت= 606; صراط مستقیم = 608; رستگار شدن ، هدف های عملی تر و ملموس تر شخصی و اجتما= 593;ی هم دارند که به جایگاه اجتماعی انها ، رابطه شان ب= 575; دربار و دستگ= 575;ه حکومت و... مربوط می شود ، مورخان یا خوž= 3; اهل دربار بودند= ; و یا به نحوی مستقیم یا غیر مستقیم= وابسته به انها .

= 5;وقعیت اجتماعی مورخ و وابستگی شد= 40;د او به امرا و حکام سبب می شد که تاریخ نویسی تحت الشعاع قرار = 711;یرد و به دفاع و ستایش از اعمال سلا= 591;ین بپردازد و مورخ به طور کلی حق&#= 1740;قت جویی را از یاد ببرد . (صص 61 = 608;62 )

اد= 6; اجتماعی- اموزش= ;ی := این نثر نوع د®= 0;گری از نثر اهل دیو= 575;ن است که به صورت پندیات ، کلمات قصار، حکایا= 78; و قطعات کوتا= 607; بیان می شده است . موضوع ای&= #1606; نوشته ها اجتماعی- اخلاقی ، حکم= 578; عملی گذشتگا= 06; و آموختن تجربه ی آنها به دیگران اس= 578; .

= &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = نویسندگان رساله های اجتماعی : نو&#= 1740;سندگان این رساله ها معمولا اهل د= 740;وان هستند و موضوعات انه= 75; بیشتر دربار= 07; ی کشورداری و امور ملک ، آداب و ائین حکومت ، اخلا= 602; و رفتار اجتماعی و... است ، در رساله های مورد نظر ، مراتب و آداب نوشتن رعایت شده است ، یعن&#= 1740; همه ی آنها اد&#= 1740;بانه هستند ، مثل اکثر تاریخه= 75;، یعنی اهل فضل برای اهل فضل می نوشتند .

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; فصل سوم : اهل دین و نثر فارسی :

مع = 5;ولا به روحانیان مسلمان می گفتند و می گو&#= 1740;ند علما، برای ا= 740;نکه اهل علمند ، منظور از علم &#= 1740;عنی علم دین .

عل = 5; و زبان علم := وقتی از علم به طور عام و بدون تخصیص صحبت می شد یع&#= 1606;ی علم دین و وقت&#= 1740; می گفتند دانشمند ، منظور فقیه بود ، در نظر علما ، علم دین فقط علم ن&#= 1740;ست ، بلکه تنها علم حقیقی اس= 578; .

عل = 5;ای اسلام برای رواج ا= 740;ن علم در میان مسلمانان ، با دو گروه رو به رو بودند و عمدتا ار دو وسیله و دو روش استفاده = 605;ی کردند ، اول با علمای دیگ= 585; وگروه خودشا= 06; یا مردم اهل فضل ، دوم با توده &= #1740; مومنان بی سو= 575;د یا کم سواد و وسیله ای که در کار علم برای رابطه ب= 575; خودشان به کا= 585; می بردند ، زبان عربی و روشی که اتخا= 584; کرده بودند کتابهایی بو= 83; که می نوشتند ، علم دین را برای اهل علم به عربی می نوشتند ، زیر= 575; زبان علم در تمدن اسلامی در همه ی کشور ها عربی بود، هرچند در قرن چهارم هجری ب= 575; ترجمه ی قران ، فارسی هم به حریم دین راه پیدا کر د ولی همچنان عربی = 548; به دلیلی مضاعف ، زبان دین باقی مان= 583; ، یکی برای ای&#= 1606;که زبان علم بود و دیگر برای ا&#= 1740;نکه زبان وحی بود .<= o:p>

هم= 5;نطور که قبلا توضی= 581; داده شد &= #1548; نوشتن به فار= 587;ی با حس ملیت ، مخصوصا در او= 604; کار ،بی ارتباط نبو د ، در مورد اهل دیوان این را دیدیم ، ولی چ = 6;ین انگیزه ای بر= 575;ی فارسی نویسی علمای دین وجود نداشت و حماس= 607; و داستانها و آداب و رسوم ملی ، در نظر آنها ( علمای د&= #1740;ن ) آیین گبری و مجوسی بود ، بنابراین ح= 87; ملی را نمی توانست آنها را برانگیزد که به زبان فارسی بنویس= 06;د ، آنها با گروه خود - اهل علم – به وسیله ی زبان عربی رابطه داشتند= ، اما وظیفه ی دینی و دنیای= 740; علما در درجه &#= 1740; اول مربوط به توده ی مومنان= و پی= روان می شد ، با انها طبیعت= ;ا با زبان فارسی تماس می گرفتند ، البته نه کتبی بلکه شفاهی . پس عالم دین برای تماس با عوام و انتقال دانش = 583;ین به می= 5;ن مومنان از رو= 588; شفاهی استفاده می کرد و تمام وسائل آن را هم در اختیار داشت ، از مسجد و تکیه و کوچه و بازار گرفته تا زیا= 585;تگاه و ... ، بدین ترت®= 0;ب علما در بین خود ، علم را عربی می نوشتند و با مومنان رابط= 07; ی شفاهی داشتن= 83; و حس ملی هم آنها را به فارسی نویسی وا نمی داشت و نیاز و رغبت&#= 1740; به فارسی نوی= 587;ی نداشتند ،(صص93 و 94) آنها درقیا= 87; با اهل دیوان و اهل عرفان ، دست کم تا دوره ی صفویه ، کمتر به فارسی می نوشتند ، خلاصه در دور= 607; ای که نثر فارسی گسترش = 740;افت و بعدا در سراسر ایران گسترده شد و بسیاری از مهمترین آثا= 85; آن به وجود امد ، علمای د&#= 1740;ن در این کار سهم آشکاری نداشتند. ( ص97 )

پس از از بین رفتن خلا فت بغداد که پای= 711;اه بزرگ تسلط ما= 583;ی و معنوی و تسلط حکومت و فرهنگ عرب بو= 583; ، نیرو و توانایی گسترش زبان عربی کم شد ، مخصوصا که مرکز سیا سی – اداری به جای= 740; دیگر منتقل ش= 583; ، از این گذشته چون پس از تسلط مغول ها ، کار دیوا&#= 1606; در دست ایران= 740; ها باقی ماند ، فارسی به صورت تنها زبان سیاسی و دیوانی در ام= 583; .

از = 06;یمه ی قرن هفتم تا اوایل قرن ده= 605; و تشکیل دولت صفوی ، زبان فارسی = 583;یوانی و مذه= 6; شیعه ، هر دو رواج بیشتری پیدا کردند و کیفی= 578; رابطه ی اهل تشیع به عنوا= 606; اقلیتی مذهب= 40; با اکثریت سن= 740; عوض شد ، اما در این وضع اجتماعی و مذهبی تازه ، روش فرهنگی علما= 40; شیعه ، به طور کلی دست نخورده ماند ، یعن= ی زبان دین همچنان عربی بود و علما امور دینی را به ان زبان می نوشتند .

= 7;مانطور که می دانیم فارسی نویسی علمای دین ، از صفویه به بعد عمومیت پ= 740;دا می کند ، تعدادی از رسالات علما= 40; این عصر و از آن جمله رسالات علمی= 07; ی مراجع به فار= 587;ی است و در این زمینه تحولی در سنت نوشتن از عر= 6;ی به فارسی پیش می اید اما در موضوع رسالا= 78; ، سنت دست نخورده باقی = 605;ی ماند .( ص135)

از خصوص®= 0;ات نثر علمای دی= 606; تقریبا در هم= 607; ی دوره ها منبری بودن ا= 606; است ، نویسند= 711;ان این اثاراهل وعظ و خطابه و منبرند، بیش= 78;ر اهل کلام شفا= 607;ی هستند تا کتب= 740; و به جای نوشتن با گفت= 606; سر وکار دارند.

= 3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; فصل چهارم : اهل عرفان ونثر فارسی

مت = 6; های بزرگ عرفانی ، اند= 705;ی پس از شروع نثر نویسی اه= 604; دیوان ، یعنی از اواخر قرن 4 هجری اغاز شد .<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> مخاطبان عرفا همان مخاطبان علم= 75; هستند ، مریدا= ;ن عارف = 8; عالم = یکی هستند مگر در دهات . اهل دین در شهر و همه جا بودند ولی پایگاه عرفان بیشتر در شه= 585; و در م= ;یان بازاریان و پیشه وران بود ، روحیه و فرهن= 711; عارفانه معمولا نا مستقیم به ده نفوذ می کرد ، نه از راه محفل و خانقا= 607; ، بلکه چون در همه جا راه پی&#= 1583;ا کرده بود ، به ده هم سرایت م&#= 1740; کرد .

از قرنهای= سوم و چهارم تا اوان = 5;شروطیت ، ما با اسلامی رو به رو هستیم که در زم®= 0;نه فرهنگ ، خصلت دوگانه ای دارد ، شاید حتی شود گفت با دو فرهنگ اسلامی رو به رو هستیم ، اسلام فقیه و اسلام عارف ، اسلام شریعت = 608; اسلام طریقت . <= o:p>

Ÿ= 3;رفان با دستگاه حکومت کاری ندارد ، نه تنها کاری ندارد ، بلکه دانسته و به قصد ، از آن رو گردان است . برعکس عالم و خصوصا فقیه به مناسب وظ= 575;یف مذهبی و اجتماعیش و اجرای بسیار= 40; از امور و احکام شرعی، با دستگاه حکوم= 78; سر و کار دارد .=

= 5;ین تفاوت عارف را از زبان رسمی حکومت تا انج= 575; که مربوط به رابطه ی حکومتهای مح= 04;ی ایران با خلافت بغداد است ، یعنی زب&#= 1575;ن عربی بی نیاز می کرد ، در حالی که عالم از این رابطه &#= 1740; سیاسی و زبان آن بی نیاز نبود و با آن کار داشت .(صص155 و156)

فق®= 0;ه به مناسب ارتباط با دستگاه حکوم= 78; ، که از موقع مذهبی او سرچشمه می گرفت ، از وسا&#= 1740;لی برخوردار بو= 83; که عارف یا برخوردار نبود و یا لا اقل به آسانی و وسعت فقیه در اختیار نداشت .

ام= 5; علت فارسی نو= 740;سی عارف :

Ÿ= 3;لت فارسی نویسی عارف ، سخن گفتن به زبان &#= 1740;اران است (ص161) و اگر خواست و خواهش همین یاران نبود ، کتاب تالیف نمی شد ، به عبارت دیگر مثل بعضی از اثار عرفا ،نوشته همانطور که خواست نویسن= 83;ه است ، حاصل در خواست طالبا= 06; است . بنابرای&#= 1606; علت فارسی گو= 574;ی ، برخورداری = 608; استفاده ی انها که عربی نمی دانند و گرفتن پیام و ایجاد ارتباط با مردم فارسی زبان و به طریق اولی مریدان فارس= 40; زبان بود .= فارسی نویس= 40; عرفا یک علت اساسی دیگر ن= 740;ز داشت : عر= فان تجربه ای درو= 606;ی است که به سخت&#= 1740; می شود بیانش کرد ، عرفان خواهان زبان حال است ، زبانی درونی که از عمق ضمیر بجوشد ، یعنی زبان مادری ، نه زبانی که یاد بگیرند= و از بیرون ب&#= 1740;اید ، اگر این فرض درست باشد انوقت طبیعی است که عرفای ایران، نه بر= 575;ی واقعیتی که عقل می فهمد ،بلکه ابراز حقیقتی که بر روح کشف می شود ، زبنشان به فارسی باز شود ...!(ص163)

3D"*" = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; نتیجه گیری و نقد :

در عمل ایران ، به دفعاتی بس= 740;ار ، توسط فاتحانی گشوده شد که از فرهنگی کاملا بیگان= 07; ، حاشیه ای و بدوی بر می خاستند= و وی= رانی نهاد های فرهنگ= ;ی را دستما= ;یه ی سرکوب مقاوم= ;ت های نظامی= ایرانیان می ساختند= ، کشتار تما= 605; مردم با سواد در بلخ ،= توسط = 5;عراب ، بخشی از سیاست سرکوبگرانه = 75; ی بوده است که آتش زدن به کتابخانه ها= 40; شوش توسط اسکندر= و کتابخانه ه= 75;ی استخر= ; توسط اعراب ، نموده= ;ایی دیگر ازآن بوده است .

ای = 6; حقیقت که خط ما پس از دوران ساسا= 06;ی تغییر کرده است ، باید در کنار این مشاهده قرار = 711;یرد که زبانمان د= 585; بخش عمده ی ای&#= 1585;ان زمین حفظ شده است . =

بن= 5;براین ، به نظر من می توان زبان فارسی را یکی از ارکان مهم هویت ایرانی= 75;ن به شمار اورد زیرا ما به مدد این زبان است که م&#= 1740; توانیم با گذشتگان خود ارتباط ذهنی = 608; قلبی برقرار کنی= 05; و هم به مدد همین زبان است که می توانیم امرو= 86; سخن خود را به گوش همه ی ایر&#= 1575;نیان برسان= ;یم و سخن انان را بشنو= 740;م و از مقصودشان اگاه شویم ، در نتیجه بدون اغراق می توانیم " ایرا= ;نیت " هر کسی را به نسبت علا قه و آشنایی وی با زبان و ادب فارسی بسنجیم . در جهان امروزی انچنان نسب= 78;ی استوار و پیو= 606;دی مستحکم میان هویت = 5;یرانی – هم در حوزه ی فردی و هم در حوزه ی اجتما= 593;ی – و مواریث زبان = 608; ادب فارسی برقرار است ک= 607; می توان گفت تار و پود هویت امر= 608;زی ایرانیان با ما®= 0;ه های زبان و ادب فارسی رشته شده است .( علیخانی ، عل= 740; اکبر( 1383 ) ، هویت در ایران ، تهران : انتشارات جهاد دانشگا= 07;ی ) ، در گذشته ی تاری= 582; ایران نیز به خو= 6;ی می توان دریافت که ایž= 5;انیان مسلمان با فرهنگ &= nbsp; با چه مشقات و تنگناهایی هویت خود را از طریق جان بخشیدن و زند = 7; نگاه داشتن ، مراقبت= و پاسداری از زبان فارسی حفظ کرده اند ، شاهرخ مسکو= 576; در این زمینه می نویسد := ( جمعی از خانواده ه= 575;ی بزرگ ایران= ;ی ، پس از گرویدن به اسلام راه دربار خلافت را پیž= 8; گرفتند= ، در آنجا هم به مقامات بلند = 585;سیدند ، هم اگر مایه ای از فرهنگ و مخصوصا= ادب ایرانی داشتند= ، س&= #1593;ی کردند ان را در دربار خلافت به کار ببرند ...&nb= sp; بعضی از ایر= 575;نیان در ضم = 6; خدمت به خلیف= 607; ، گوشه چشمی هم به سرزمی= 606; پدری شان داشتند= ، مثل خاندانهای برمکی ، ال سهل و احتمالا طاه= 85;ی و... همراه با ا= ین بزرگان ، علم= 575;ی دیگری نوعی اشتی و سازگاری میان اساطی= ;ر و نشانه های ا= یرانی و قصص قران قائل بودند ، به ای= ;ن ترتیب این اساطیر= در محیط اسلامی= حق اهلیت پیدا = 5;ی کرد و مومنان آن را می پذ®= 0;رفتند و ماندگار می شد .( هویت ایرا= نی و زبان فرسی ص&#= 1589; 9-7 ) همچنی= ن مسکوب معتقد است : ( با تشª= 5;یل حکومت های ا= یرانی و تکی = 7; بر زبان فارس= 740; [ ایرا= 06;یان ] هویت= ;ی جداگانه و مخصوص خودشا= 06; و با اگاهی= ; بر هو®= 0;ت خود – خود اگاه – با دین و تمدن تازه و با پشتوانه گذشته که تکی= 607; گاه هویت بود و زمان جلوه گاهش [ بود ، یا= فتند ] درخت تازه ای بود که در اب و هوای اسلام پرور= 88; یافته بود ، اما بر زم®= 0;ن خاطره ی قومی خود ( رجایی ، فرهنگ ( 1382 )، مشکله ی هویت ایرانیان امروز ، تهرا= 606; : نشر نی / کتاب : صص 21- 18)

بنابرای= ;ن من نیز ، قدرت و قوت زبان فارسی را از اسباب نی= 585;و مندی و سربلندی ا= 740;ران می دانم ، اما نگاه انحصار= 40; نویسنده به ا= 740;ن مقوله ( زبان فارسی ) به عنوان مهم تر= 740;ن عنصر هویت ای= 585;انی ( کسانی چون ذب&= #1740;ح الله صفا نیز ، همانند مسکوب ، اعتقاد دارن= 83; که فرهنگ و هو&#= 1740;ت ایرانی بر دو چیز بنا شده است ، که یکی از ان دو چیز را زبان فارسی می دانند و راز بقا و دوام ملی و= فرهنگ= ;ی ایرانیان را همین زبان فارسی محسوب = 605;ی کنند . صفا به تحلیل اثر جاودانه ی فردوسی " شاهنامه " می پردازد و شاهنامه را جاودان کنند= 07; ی زبان فارسی و تجسم بخش هوی= 578; ایرانی می داند . ) ،&n= bsp; تا حدی قابل نقد است ، زیر&#= 1575; زبان فارسی با ای = 6;که یکی از عناصر اصلی هویت ای= 585;انیان محسوب= ; می شوž= 3; ، ولی آیا به طور قطع م&#= 1740; توان گفت که مهم ترین است ؟ = 740;ا آیا زبان ایر= 575;نیان همیشه فارسی بوده است ؟ مگر نه اینکه برای مدت زیا= 583;ی و تا زمان کوشش سی ساله ی خود فردوسی= زبان غالب د= 585; میان ایرانی= 75;ن ، زبان عربی بود و= مگر ن = 7; اینکه بسیار= 40; از سلاطین ایرا= 06; از جمله قاجار از قبایل تر= 705; زبان بودند، صدای مظفر ال= 583;ین شاه که در صفحه ی گرامافون ضب= 91; شده است به وضوح نشان می دهد که وی فارسی را با لهجه ی ترکی تکلم می کرده است، در عین حال مگر نه ای&#= 1606; بود که مورخ و اندیشمند معاصر سید احمد کسروی ، که خود ترک زبان بود ، بالاترین کوشش را برای پالای= 88; و پیرایش زبا= 606; فارسی نمود ت= 575; واژگان دیگر زبانها را از آن بزداید ؟ و بالا خره مگر نه اینکه زبا= 606; مادری شهریار ، بزرگ شاعر معاصر،= ترکی بوده است ؟ یا مثلا آیا باید آثا= 585; ایرانیانی را که= در دوره ی تمدن اسلامی= به زبان عرب= 740; خلق آثار می کردن= 583; و یا در حال حاضر در دوره ی تمدن جدید صنعتی و فن آوری و اطلاعاتی به انگلیسی می ن= 608;یسند در زمره ی میر&#= 1575;ث ایرانیان تل= 02;ی ننمود ؟ اگر پاسخ مثبت باشد در آن صو&#= 1585;ت آیا باید فارابی ، ابن س®= 0;نا ، ملا صدرا ، سید حسین نص= 585; و... را به صرف ا®= 0;نکه به زبانی غیر از زبان فارس= 740; تکلم کرده یا خلق آثار نموده اند ، به ترتیب عرب و یا انگلیسی خواند ؟ = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = از سوی دیگر مطالعات و تحق®= 0;قات حمید نفیسی ، استاد دانشگاه ، نشان می دهد که زبان عامل تع= 740;ین کننده در تبی= 740;ن ، تعر= یف و هضم محصولات فرهنگی= نیست . وی که واکنش ایرانیان نس= 04; دوم و حالا نسل سوم را در خارج از ایرا= 606; نسبت به محصولات فرهنگی هالی= 08;ود مطالعه می کن= 583; به این نتیجه رسیده است که ایرانیان نسبت به دیگر = 6;ینندگان واکنش خاص خو= 583; را دارند. انچه در تح = 2;یقات نفیسی قابل توجه است این است که ای= رانیانی که با زبان ها&#= 1740;ی غیر اž= 6; زبان انگلیس= 40; تکلم و یا ب= 75; آن تحصیل می کنند و آنان که با زبان انگلیس= 40; تکلم و تحص®= 0;ل می کنند واکن= 588;ی بسیار مشابه دارند،= تا ایرانیا= 06; و مثلا مکزیک= 740; هایی که هر دو در محیط انگل= 740;سی زبان تولد یا= 601;ته و با آن تکلم م&= #1740; کنند.

از = 75;ین ها گذشته مور= 583; جالب تر به جاری بودن زبان فارسی د= 585; مناطق متعدد در جهان اسلا= 605; باز می گردد . ابن بطوطه در سفرنامه ی خو= 740;ش از غالب بودن زبان فارسی د= 585; مناطق مختلف جهان اسلام وحتی مناطق بسیار دور تر یاد می کند . &= nbsp; از طرفی می دانیم که در دوره ی سلسله های عثمانی و گورکانی زبا= 06; فارسی کاملا برقرار بوده = 608; به ویژه در هند زبان سیا= 587;ت و تجارت فارس= 740; بود . حال ایا باید مردمان = 575;ین مناطق را به صرف اینکه با زبان فارسی تکلم می کنند ایرانی دانس= 78; ؟

به همین دلیل به سختی می توان با کسانی چون مسکوب یا صفا همدل و همزبا= 606; شد وزبان فار= 587;ی را مهمترین عنصر هویتی ا= 740;رانیان دانست ، زی= را زبان فارسی ه= 605; ابزاری= است و هم از نظر تاریخی دولت آن از تداوم برخوردار نبوده است. علاوه بر این دو مقوله ی زبان و تاریخ که در کتاب مسکوب مطرح شده ان= 583; ، مقولاتی اعتباری هستند و نمی توان انها را پایه = 8; بنیان مقوله = 575;ی دائمی تر مثل هویت قرار داد ، از طرفی بحث هوی= 578; در کتاب مسکو= 576; تا اندازه ای سیاسی است زی= 585;ا وی کتاب خود را در سالهای بعد از انقلا= 576; نوشته است که تصور می شد زبان فارسی مورد عنایت ن= 740;ست و در واقع کتاب وی دفاع= 740;ه ای است از زبان فارسی د= 585; قبال این فشا= 585; تصور شده و به همین جهت رساله ای سیا= 587;ی است تا تحلیل= 740; از وضعیت هوی= 578; ایرانی . = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = البته خود مسکوب در مصاحبه ای که با استاد دانشگاه ، عل= 740; بنو عزیزی ، انجام داده است ؛= رشد ارتباطات همگانی ، کناکنش بین المللی و نقش قدرت های خار= 580;ی را دلایلی بر= 575;ی مرتبط شدن هو= 740;ت ایرانی= با تحولاتی که خارج از ان اتفاق می افت= 583; میداند و این طور نتیجه می گیرد که " دیگ= ر نمی توان مسئله ی هویت ملی ایران را تنها از منظر تاریخ و زبان ، به وجهی که من در این کتاب ارائه کرده ام تحلی= 604; نمود " ( رجایی ، فرهنگ (1383 ) مشکله ی هویت ایرانیان امروز ،تهرا= 06; ، نشر نی / کتاب: صص 53- 51 )

3D"*" &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; منابع :

1)&n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; مشکله ی هویت ایرانی= 75;ن امروز : فرهنگ رجایی

2)&n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; هویت ایž= 5;انی و زبان فارسی : شاهرخ مسکوب <= /p>

3)&n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; هویت در = 75;یران : علی اکبر علی&= #1582;انی

4)&n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; www.soshians.net

5)&n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; www.atiban.com

6)&n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; = ; &n= bsp; www.bbc.co.uk