جوادي يگانه، محمدرضا (1389) «همراه با جريان اصلي علم: چند نکته در باره کتابخانه ديجيتال» الف: ويژه نامه کتاب خردنامه همشهري.پرونده ويژه نخستين کتابخانه ديجيتال علوم انساني شهرداري تهران. شماره 51. تير 1389. ص 17.

همراه با جريان اصلي علم

محمدرضا جوادي يگانه

روزگاري بود که مزيت اصلي علم آموزي در خارج از کشور دسترسي به انبوهي از اطلاعات بود، در هر زمان که اراده مي شد. و در آن روزگار، کسي که کتابي را ترجمه کرده بود يا به متني دسترسي داشت، متخصص آن رشته بود و گاه تفاوت استاد و دانشجو در متوني بود که دانشجو نداشت و استاد داشت. اما امروزه زمانه عوض شده، در روزگار بانک هاي اطلاعاتي و کتابخانه هاي اينترنتي، تقريبا همه چيز در دسترس است. اما اين تورم اطلاعات همه به همان اندازه فقر اطلاعات و منابع مساله ساز است. همه چيز در اينترنت موجود است ولي ارزيابي علمي نمي شود، لذاست که باز هم طالبان حيرانند، از اينهمه منبع که به گونه اي بر علم آموزان چيره شده است و حيراني از رشد منطقي علم جلوگيري مي کند.

اين است که نشانه هاي حيراني ظاهر است. تعداد منابع لاتين در کتاب ها و مقالات فارسي زياد است، و کتاب هاي متعددي ترجمه مي شوند، و همه جديد. اما چون هيچ برنامه اي پشت آن نيست، و هيچ اطلاعي از همه حاشيه هاي کتاب ها و مقالات در دست نيست، فقط تکه اي جدا شده از اصل موجود است و باز هم جنبش علمي رخ نمي دهد. براي آن جنبش که در بيت الحکمه مي توان سابقه آن را باز يافت، اولا فهمي از کليت جريان علمي بايد باشد و ثانيا ارزيابي از منابع.

کتابخانه ديجيتال علوم انساني شهرداري تهران قصد دارد تا بخشي از اين جنبش را سامان دهد. و آن را چند وظيفه متفاوت انجام مي دهد. اول اينکه تلاش دارد بزرگترين کتابخانه علوم انساني را از کتاب هاي فارسي و عربي و لاتين ارائه کند. هم اکنون نيز تعداد کتاب هاي موجود در اين کتابخانه، از بسياري از کتابخانه هاي دانشگاهي کشور بزرگتر است. ارائه کتاب ها به صورت ساده و تمام متن، ولع جمع آوري هر چه بيشتر کتاب ها را کم مي کند و به سمت کتابخواني سوق مي دهد.

دوم اينکه نظم منطقي کتابخانه باعث مي شود جستجوي در آن ساده باشد. اختصاص کتاب ها بر اساس قالب کتابخانه کنگره، که بسياري از منابع علمي بر اساس آن ساماندهي شده اند، باعث مي شود تا اين کتابخانه با جريان اصلي علم در جهان همنوا باشد.

سومين مزيت اين کتابخانه در تلاشي است که با استفاده از هايپرلينک ها انجام خواهد شد و آن ارتباط دادن منابع با يکديگر است. در پيوند يک کتاب لاتين با ترجمه آن، با وبلاگ مترجم آن، با ارجاع به کتاب هاي ديگر، با ارائه نقدها در باره کتاب و...اين بخش از کتابخانه باعث مي شود تا يک جريان علمي در علوم انساني شکل گيرد.